Trang chủ · Thư viện · Hiếm muộn
Siêu âm có phát hiện dính buồng tử cung? Các cách chẩn đoán
Tóm tắt nhanh
- Siêu âm thường có thể gợi ý nhưng hay bỏ sót. Theo AAGL/ESGE, siêu âm đầu dò 2D chỉ phát hiện khoảng một nửa số ca dính, nên kết quả "bình thường" chưa loại trừ được dính.
- Siêu âm bơm nước và chụp HSG thấy rõ hơn vì buồng tử cung được làm căng ra; HSG còn cho biết vòi trứng có thông không.
- Nội soi buồng tử cung là tiêu chuẩn: nhìn trực tiếp, phân độ và có thể gỡ dính trong cùng một lần.
Siêu âm có phát hiện dính buồng tử cung không?
Có thể, nhưng không chắc. Siêu âm qua đầu dò âm đạo nhìn được độ dày và đường viền niêm mạc, nên đôi khi thấy dấu hiệu gợi ý dính: niêm mạc mỏng bất thường, đường niêm mạc đứt quãng hoặc dịch ứ trong buồng. Nhưng dải dính mỏng, dính ở góc buồng hay sát cổ tử cung rất dễ bị che khi hai mặt buồng áp sát nhau. Vì vậy một lần siêu âm bình thường chưa loại trừ được dính, nhất là khi bạn từng nạo hút và kinh ít hẳn sau đó.
Vì sao dính buồng tử cung khó thấy trên siêu âm?
Buồng tử cung là một khoang dẹt, hai mặt trước và sau áp sát nhau, lót bởi lớp niêm mạc. Khi lớp đáy của niêm mạc bị tổn thương, hai mặt này có thể dính lại bằng những dải mô xơ. Theo ASRM, nguyên nhân hay gặp nhất là thủ thuật trong buồng tử cung, đặc biệt nạo hút sau sẩy thai hoặc sau sinh; mổ bóc u xơ và nhiễm trùng cũng có thể gây dính.
Trên siêu âm thường, không có gì làm buồng tử cung căng ra. Một dải dính mỏng nằm giữa hai mặt đang áp sát gần như không tạo hình ảnh khác biệt. Siêu âm chỉ thấy khi dính đủ dày, đủ rộng để làm niêm mạc mỏng hẳn, gián đoạn, hoặc khi máu kinh bị kẹt phía trên chỗ dính.
Muốn xem lại các dấu hiệu gợi ý dính sau thủ thuật, đọc bài dính buồng tử cung sau nạo hút: dấu hiệu nhận ra.
Siêu âm đầu dò 2D và 3D thấy được gì?
Siêu âm 2D qua đầu dò âm đạo là bước đầu gần như ai cũng làm, vì nhanh, không đau và không cần chuẩn bị đặc biệt. Bác sĩ xem độ dày niêm mạc ở thời điểm phù hợp của chu kỳ, đường niêm mạc có liền mạch không, có vùng mỏng bất thường hay dịch ứ không.
Giới hạn nằm ở độ nhạy. Hướng dẫn AAGL/ESGE ghi nhận siêu âm đầu dò 2D có độ nhạy khoảng 52%, nghĩa là gần một nửa ca dính bị bỏ sót.
Siêu âm 3D dựng lại mặt cắt ngang của tử cung, cho thấy hình dạng toàn bộ buồng như nhìn từ phía trước, nên thấy rõ hơn vùng mất niêm mạc hay buồng bị co kéo. Tổng quan của Dreisler và Kjer năm 2019 nhận định siêu âm 3D có triển vọng hơn 2D, nhưng kết quả phụ thuộc nhiều vào máy và người làm, và chưa thay được nội soi. Với người sẩy thai liên tiếp, hướng dẫn của Hội Sinh sản và Phôi học châu Âu (ESHRE) ưu tiên siêu âm 3D đầu dò âm đạo để đánh giá hình dạng tử cung, chủ yếu nhằm tìm dị dạng bẩm sinh như vách ngăn.
Siêu âm bơm nước buồng tử cung
Siêu âm bơm nước làm thêm một bước: bác sĩ đặt một ống thông nhỏ qua cổ tử cung, bơm vài mililit nước muối vô khuẩn vào buồng rồi siêu âm đầu dò cùng lúc. Nước làm hai mặt buồng tách ra, nên dải dính hiện thành những vách hay cầu nối băng ngang khoang dịch; vùng dính rộng thì buồng không căng ra được.
Theo tổng quan Dreisler 2019, siêu âm bơm nước có độ nhạy khoảng 75% và giá trị tiên đoán âm khoảng 98%. Nói dễ hiểu: nếu bơm nước thấy buồng căng đều, thông thoáng, khả năng có dính là thấp. Ngược lại, giá trị tiên đoán dương chỉ khoảng 43%, tức là khi siêu âm bơm nước nghi dính, hơn một nửa trường hợp nội soi lại không thấy dính thật. Vì vậy nghi ngờ vẫn cần nội soi để kết luận.
Chụp tử cung vòi trứng (HSG)
Chụp HSG bơm thuốc cản quang qua cổ tử cung rồi chụp X-quang. Thuốc lấp đầy buồng tử cung, chảy qua hai vòi trứng và tràn vào ổ bụng nếu vòi thông. Dính trong buồng hiện thành những vùng khuyết, bờ không đều, hoặc buồng bị thu nhỏ, biến dạng.
Hướng dẫn AAGL/ESGE ghi nhận HSG có độ nhạy khoảng 75–81% với dính buồng tử cung, nhưng dương tính giả có thể tới 39%: bọt khí, cục máu, chất nhầy hay polyp đều có thể tạo hình khuyết giống dính.
Điểm mạnh lớn nhất của HSG là xem được vòi trứng cùng lúc. Với cặp đôi đang tìm nguyên nhân hiếm muộn, một lần chụp trả lời hai câu hỏi: buồng tử cung có biến dạng không, và vòi trứng có thông không. Cả HSG và siêu âm bơm nước thường làm sau sạch kinh, trước rụng trứng, khi chắc chắn không có thai và không viêm nhiễm vùng chậu.
Nội soi buồng tử cung: vì sao là tiêu chuẩn?
Nội soi buồng tử cung đưa một ống soi nhỏ có camera qua cổ tử cung, dùng dịch làm căng buồng và nhìn trực tiếp toàn bộ mặt trong tử cung. Bác sĩ thấy dải dính nằm ở đâu, mỏng hay dày, chiếm bao nhiêu phần buồng và hai lỗ vòi trứng có bị che không. Từ đó phân độ dính nhẹ, vừa hay nặng theo các thang phân loại đang dùng.
Ưu điểm thứ hai là chẩn đoán và điều trị có thể làm trong cùng một lần: dải dính được cắt dưới quan sát trực tiếp. Sau gỡ dính, bác sĩ thường hẹn soi kiểm tra lại vì dính dễ tái phát.
So sánh nhanh bốn cách kiểm tra
| Cách | Thấy được gì | Điểm mạnh | Giới hạn |
|---|---|---|---|
| Siêu âm đầu dò 2D/3D | Độ dày, đường viền niêm mạc; 3D thấy hình dạng buồng | Nhanh, không đau, tìm được u xơ, polyp, dị dạng | Bỏ sót gần một nửa ca dính khi dùng 2D |
| Siêu âm bơm nước | Buồng được làm căng, thấy vách và cầu dính | Buồng thông thoáng thì khả năng dính thấp | Dương tính giả nhiều, không xem vòi trứng |
| Chụp HSG | Hình khuyết, buồng biến dạng; vòi trứng | Một lần chụp xem cả buồng và vòi | Dương tính giả tới 39%, khó phân độ |
| Nội soi buồng tử cung | Nhìn trực tiếp vị trí, độ dày, mức độ | Chẩn đoán, phân độ và gỡ dính cùng lần | Xâm lấn hơn, không xem được vòi trứng |
Khi nào cần cách nào?
Bác sĩ thường cân ba điều: mức nghi ngờ dính, có cần kiểm tra vòi trứng không, và kế hoạch có con của hai bạn.
- Nghi ngờ thấp: kinh hơi ít nhưng chưa từng nạo hút hay mổ tử cung, chưa có kế hoạch có con. Siêu âm đầu dò và theo dõi chu kỳ thường là đủ trước.
- Nghi ngờ vừa: từng nạo hút, kinh ít đi sau đó, hoặc hai vợ chồng đang tìm nguyên nhân hiếm muộn. Siêu âm bơm nước hoặc HSG là bước hợp lý; HSG được ưu tiên khi cần xem vòi trứng.
- Nghi ngờ cao: mất kinh hoặc kinh rất ít ngay sau nạo hút, nạo sót nhau sau sinh, nạo nhiều lần, sẩy thai liên tiếp hay chuyển phôi thất bại nhiều lần. Đi thẳng tới nội soi thường hợp lý hơn.
Với người sẩy thai từ hai lần trở lên, đánh giá buồng tử cung là một phần của bộ xét nghiệm; danh sách đầy đủ có trong bài sẩy thai liên tiếp cần làm những xét nghiệm gì. Nếu đã biết có dính, bài dính buồng tử cung có mang thai được không nói về khả năng có thai theo mức độ và điều cần theo dõi sau gỡ dính.
Kinh ít và khó có thai còn có nguyên nhân khác ở tử cung, như niêm mạc tử cung mỏng hay u xơ tử cung; các cách kiểm tra trên cũng giúp phân biệt những tình trạng này.
Chuẩn bị gì trước khi đi khám?
- Ghi mốc từng lần nạo, hút, mổ tử cung hoặc nhiễm trùng vùng chậu, kèm tháng và năm.
- Ghi sáu chu kỳ gần nhất: ngày bắt đầu, số ngày ra máu, lượng máu so với trước thủ thuật.
- Báo bác sĩ nếu có thể đang có thai, đang sốt, đau bụng dưới hay ra khí hư bất thường.
Câu nên hỏi bác sĩ
- Kết quả siêu âm của tôi đã đủ để loại trừ dính chưa, hay cần làm thêm?
- Với trường hợp của tôi, nên siêu âm bơm nước hay chụp HSG trước?
- Nếu nghi dính, có thể nội soi chẩn đoán và gỡ dính trong cùng một lần không?
- Sau khi có kết quả, bao lâu thì vợ chồng tôi có thể thử có thai lại?
Bắt đầu từ đâu với 9well?
Buồng tử cung do bác sĩ sản phụ khoa hoặc hiếm muộn của người vợ đánh giá và điều trị. 9well đồng hành ở phía còn lại: Him 360° mô thức Cặp đôi giúp người chồng kiểm tra song song, người vợ được mời vào khi người chồng đồng ý, để khi đã rõ chuyện buồng tử cung thì tinh trùng không thành điểm nghẽn tiếp theo.
Bước đầu là làm Him Test 3 phút, miễn phí: kết quả ra cờ xanh, vàng hoặc đỏ để biết nên tự theo dõi tiếp hay nên gặp bác sĩ. Nếu muốn hỏi thẳng tình huống của hai bạn, nhắn tư vấn qua Messenger 9well. Buổi gặp bác sĩ 30 phút giá 490.000đ, online hoặc trực tiếp, được trừ vào gói khi đăng ký. Không ai hứa trước kết quả; đội ngũ chuyên gia 9well đồng hành đo, ghi số và theo sát.
Câu hỏi thường gặp
Siêu âm bình thường có loại trừ dính buồng tử cung không?
Chưa. Siêu âm đầu dò 2D bỏ sót gần một nửa ca dính. Nếu từng nạo hút và kinh ít hẳn sau đó, nên hỏi bác sĩ về siêu âm bơm nước, chụp HSG hoặc nội soi.
Có nên nội soi buồng tử cung ngay từ đầu không?
Khi nghi ngờ cao, như mất kinh sau nạo hút hay sẩy thai liên tiếp, nội soi sớm thường hợp lý vì vừa chẩn đoán vừa gỡ dính được. Khi nghi ngờ thấp, bác sĩ thường bắt đầu bằng cách ít xâm lấn hơn.
Nguồn được dẫn trong bài
- AAGL Advancing Minimally Invasive Gynecology Worldwide — AAGL practice report: practice guidelines on intrauterine adhesions developed in collaboration with the European Society of Gynaecological Endoscopy (ESGE). Gynecol Surg 2017;14:6
- Dreisler E, Kjer JJ — Asherman's syndrome: current perspectives on diagnosis and management. Int J Womens Health 2019;11:191–198
- ASRM — Intrauterine adhesions: what are they? (tờ thông tin cho người bệnh)
- ESHRE — ESHRE Guideline: Recurrent pregnancy loss (cập nhật 2022)
Nội dung này mang tính giáo dục, không thay thế thăm khám. 9well không phải cơ sở khám chữa bệnh, không bán thuốc và không nhận tài trợ từ hãng dược hay đơn vị bán thực phẩm chức năng.