Trang chủ · Thư viện · Sinh sản nam
Rượu, thuốc lá và chất lượng trứng, tinh trùng
Tóm tắt nhanh
- Có, cả hai đều hại khả năng có con, ở cả hai phía. Theo ASRM, tỷ lệ hiếm muộn ở người hút thuốc, nam lẫn nữ, cao khoảng gấp đôi người không hút.
- Rượu: phân tích gộp 40 nghiên cứu, 23.258 nam giới cho thấy uống nhiều (trên 7 đơn vị/tuần) đi kèm giảm thể tích tinh dịch và testosterone; mức vừa chưa thấy khác biệt rõ.
- Tinh trùng mới cần khoảng 3 tháng để hình thành: bỏ hôm nay, khoảng ngày 75–90 mới đo được thay đổi.
- Phía vợ: CDC nói không có mức rượu nào được biết là an toàn khi mang thai, nên ngừng từ lúc bắt đầu cố gắng có con.
Rượu và thuốc lá có làm khó có con không?
Có, và ở cả hai phía chứ không riêng chồng hay vợ. Hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) ghi nhận tỷ lệ hiếm muộn ở người hút thuốc, cả nam và nữ, cao khoảng gấp đôi người không hút. Với rượu, bằng chứng rõ nhất nằm ở nhóm uống nhiều. Tin tốt là đây là hai thứ nằm hoàn toàn trong tay hai bạn, sửa được trước khi tốn tiền cho bất kỳ can thiệp nào.
Nhiều cặp chỉ nghĩ tới rượu bia khi đã có thai. Thực tế, phần việc quan trọng nằm ở ba tháng trước đó, vì đó là khoảng thời gian tạo ra những tinh trùng sẽ tham gia thụ thai. Bài này nằm trong bản đồ vì sao chưa có con: nguyên nhân ở cả hai.
Thuốc lá chạm vào trứng và tinh trùng ở đâu?
Phía nữ. ASRM cho biết phụ nữ hút thuốc mãn kinh sớm hơn 1 đến 4 năm, tức là kho trứng cạn nhanh hơn. Khi làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), người hút thuốc có tỷ lệ có thai thấp hơn khoảng 30% so với người không hút. Nếu vợ đang được theo dõi dự trữ buồng trứng, đây là yếu tố nên báo bác sĩ cùng chỉ số AMH (xem AMH và dự trữ buồng trứng).
Phía nam. Mayo Clinic xếp hút thuốc vào nhóm yếu tố liên quan tới số lượng tinh trùng thấp. ASRM còn ghi nhận một chi tiết ít người biết: nam giới có mẹ hút từ nửa bao mỗi ngày trở lên khi mang thai có số lượng tinh trùng thấp hơn. Nghĩa là khói thuốc hôm nay không chỉ là chuyện của hai bạn.
Uống bao nhiêu rượu thì bắt đầu ảnh hưởng?
Phân tích gộp năm 2023 trên tạp chí Heliyon (40 nghiên cứu, 23.258 nam giới ở năm châu lục) chia người uống thành ba nhóm: gần như không uống (dưới 1 đơn vị/tuần), vừa (1–7 đơn vị/tuần) và nhiều (trên 7 đơn vị/tuần). Kết quả:
Rượu và các chỉ số sinh sản nam
| Chỉ số | Uống vừa (1–7 đv/tuần) | Uống nhiều (trên 7 đv/tuần) |
|---|---|---|
| Thể tích tinh dịch mỗi lần xuất | Chưa thấy giảm rõ | Giảm có ý nghĩa thống kê |
| Testosterone | Chưa thấy thay đổi rõ | Giảm có ý nghĩa thống kê |
| Hình thái tinh trùng | Chưa thấy liên quan có ý nghĩa ở dữ liệu gộp | |
Nguồn: Heliyon 2023, phân tích gộp 40 nghiên cứu. Độ dao động giữa các nghiên cứu rất cao, nên đọc là xu hướng, không phải ngưỡng tuyệt đối.
Mayo Clinic cũng ghi nhận uống nhiều có thể làm giảm số lượng tinh trùng và testosterone. Nghiên cứu tính theo "đơn vị" cồn; quy đổi ra lon bia hay ly rượu tuỳ nồng độ và dung tích, nên mang loại đồ uống hay dùng đi hỏi bác sĩ. Điều chắc chắn: một bữa nhậu nhiều lon dễ vượt cả ngưỡng của một tuần.
Phía vợ. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) nói rõ: không có mức rượu nào, kể cả bia hay vang, được biết là an toàn ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ. CDC cũng ghi nhận 3 trong 4 phụ nữ muốn có thai sớm vẫn không ngừng uống khi ngừng tránh thai, trong khi phần lớn chỉ biết mình có thai sau khoảng một tháng. Vì vậy cách an toàn là ngừng rượu từ tháng bắt đầu cố gắng.
Bỏ rồi thì bao lâu mới thấy khác?
Theo Your Fertility (chương trình giáo dục sinh sản do chính phủ Úc tài trợ), cơ thể nam cần khoảng ba tháng để tạo ra tinh trùng mới. Vì thế đo lại trước ngày 75 thường chưa phản ánh được thay đổi. Với phía nữ, ASRM ghi nhận nguy cơ biến chứng thai kỳ giảm dần theo thời gian không hút thuốc, nên bỏ càng sớm càng tốt.
Làm ngay hôm nay: kế hoạch 90 ngày đo được
- Đếm trước khi bỏ. Trong 7 ngày tới, mỗi người ghi số điếu mỗi ngày và số ly mỗi lần uống vào điện thoại. Cộng thành tổng tuần.
- Đặt ngày bỏ thuốc trong vòng 14 ngày. Bỏ hẳn, không "giảm dần" kéo dài. Nếu đã thử bỏ trên 2 lần không được, hỏi bác sĩ về hỗ trợ cai thuốc thay vì tự cố.
- Rượu: vợ ngừng hẳn từ tháng bắt đầu cố gắng có thai. Chồng giữ dưới 7 đơn vị mỗi tuần, ít nhất 5 ngày/tuần không uống, không uống tới say.
- Khói thuốc thụ động: không hút trong nhà, trong xe; nói thẳng với người thân về quy tắc này.
- Đo lại: chồng làm tinh dịch đồ nền trong 2 tuần tới, làm lại vào ngày 75–90, cùng nơi, cùng số ngày kiêng xuất tinh như lần đầu. Cách đọc ở bài đọc kết quả tinh dịch đồ.
Hai thay đổi đi cùng rẻ nhất là cân nặng và giấc ngủ; xem thêm cân nặng và khả năng thụ thai ở cả hai phía và chuẩn bị mang thai: ba tháng trước làm gì.
Khám thì khám gì?
- Chồng: tinh dịch đồ (mật độ, di động, hình thái), có thể kèm nội tiết như testosterone nếu bác sĩ chỉ định.
- Vợ: theo dõi rụng trứng, xét nghiệm dự trữ buồng trứng như AMH khi bác sĩ thấy cần.
- Cả hai: khai thật số điếu và số ly mỗi tuần. Bác sĩ cần con số, không cần lời "thỉnh thoảng".
Câu nên hỏi bác sĩ
- Với mức hút và uống hiện tại của tôi, chỉ số nào nên đo trước?
- Bao lâu sau khi bỏ thì nên làm lại tinh dịch đồ để so sánh?
- Tôi đã bỏ thuốc nhiều lần không được, có cách hỗ trợ nào an toàn khi đang mong con?
- Vợ tôi hút thuốc nhiều năm, có cần đánh giá dự trữ buồng trứng sớm hơn không?
Khi nào nên gặp bác sĩ?
Đặt lịch khi hai bạn đã cố gắng đều đặn 12 tháng chưa có thai, hoặc 6 tháng nếu vợ từ 35 tuổi; từ 40 tuổi nên đi ngay (mốc của ACOG/ASRM, xem bao lâu chưa có thai thì nên đi khám).
Gặp sớm hơn, không chờ mốc, khi: chồng hoặc vợ đã thử bỏ thuốc, giảm rượu từ 2 lần trở lên mà không giữ được; tinh dịch đồ lần đầu có chỉ số dưới ngưỡng; vợ có kinh không đều hoặc từng sảy thai; hoặc một trong hai người cần hỗ trợ cai rượu, cai thuốc.
Đi cấp cứu ngay khi run, vã mồ hôi, lú lẫn hoặc co giật trong vài ngày đầu ngừng rượu ở người vốn uống nhiều hằng ngày.
Đọc tiếp: Tinh trùng yếu nên ăn gì, kiêng gì.
Bắt đầu từ đâu với 9well?
Với chuyện rượu và thuốc lá, việc khó nhất không phải là biết, mà là giữ được 90 ngày. Him 360° của 9well đo trước và sau bằng tinh dịch đồ, ghi số mỗi tuần, có người nhắc khi trượt.
Bước đầu là làm Him Test 3 phút, miễn phí: kết quả ra cờ xanh, vàng hoặc đỏ để biết nên tự theo dõi tiếp hay nên gặp bác sĩ. Nếu muốn hỏi thẳng tình huống của hai bạn, nhắn tư vấn qua Messenger 9well. Buổi gặp bác sĩ 30 phút giá 490.000đ, online hoặc trực tiếp, được trừ vào gói khi đăng ký. Không ai hứa trước kết quả; đội ngũ chuyên gia 9well chỉ cam kết đo, ghi số và theo sát.
Câu hỏi thường gặp
Hút thuốc có làm giảm khả năng có con không?
Có. Theo ASRM, tỷ lệ hiếm muộn ở người hút thuốc, cả nam lẫn nữ, cao khoảng gấp đôi người không hút. Phụ nữ hút thuốc mãn kinh sớm hơn 1 đến 4 năm và khi làm IVF có tỷ lệ có thai thấp hơn khoảng 30%.
Uống bia rượu có làm tinh trùng yếu không?
Bằng chứng rõ nhất ở nhóm uống nhiều. Phân tích gộp 40 nghiên cứu, 23.258 nam giới (Heliyon 2023) cho thấy uống trên 7 đơn vị mỗi tuần đi kèm giảm thể tích tinh dịch và testosterone; mức vừa chưa thấy khác biệt rõ.
Bỏ thuốc lá bao lâu thì tinh trùng tốt lên?
Cơ thể cần khoảng ba tháng để tạo tinh trùng mới, nên thay đổi thường chỉ đo được trên tinh dịch đồ làm khoảng ngày 75 đến 90 sau khi bỏ. Mức cải thiện khác nhau ở từng người.
Vợ đang cố gắng có thai có được uống một chút rượu không?
CDC cho biết không có mức rượu nào được biết là an toàn ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, và phần lớn phụ nữ chỉ biết mình có thai sau khoảng một tháng. Cách an toàn là ngừng rượu từ tháng bắt đầu cố gắng có thai.
Chồng hút thuốc thụ động có ảnh hưởng tới vợ không?
ASRM nhắc rằng khói thuốc thụ động mang các nguy cơ sức khỏe tương tự cho người phụ nữ hít phải. Không hút trong nhà và trong xe là việc làm được ngay.
Nguồn được dẫn trong bài
- ASRM — Smoking and infertility (tờ thông tin cho người bệnh): hiếm muộn gấp đôi, mãn kinh sớm 1–4 năm, IVF thấp hơn 30%
- Heliyon 2023 — Investigating the association between alcohol intake and male reproductive function: a current meta-analysis (40 nghiên cứu, 23.258 nam giới)
- Mayo Clinic — Healthy sperm: Improving your fertility
- Your Fertility (Úc) — Healthy sperm: khoảng ba tháng để tạo tinh trùng mới
- CDC — Alcohol-exposed pregnancy (2016): không có mức rượu an toàn khi mang thai
Nội dung này mang tính giáo dục, không thay thế thăm khám. 9well không phải cơ sở khám chữa bệnh, không bán thuốc và không nhận tài trợ từ hãng dược hay đơn vị bán thực phẩm chức năng.