Trang chủ · Thư viện · Hiếm muộn

Giãn tĩnh mạch thừng tinh: độ 1-2-3, khi nào mổ, có con

Giãn tĩnh mạch thừng tinh có con được không?

Có. Phần lớn nam giới bị giãn tĩnh mạch thừng tinh vẫn có con, và nhiều người không cần can thiệp gì. Điều quyết định không phải là có búi giãn hay không, mà là tinh dịch đồ ra sao, búi giãn có sờ thấy không, và tuổi cùng tình trạng sinh sản của người vợ.

Theo tổng quan trên Urology Times (2017), tình trạng này gặp ở tới 15% nam trưởng thành, khoảng 35% nam hiếm muộn nguyên phát và tới 80% nam hiếm muộn thứ phát. Con số cao ở nhóm hiếm muộn dễ gây hoang mang, nhưng cùng tổng quan đó nói rõ đa số người mắc không bị hiếm muộn.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là gì?

Thừng tinh là bó ống và mạch máu treo tinh hoàn trong bìu. Quanh nó có một đám rối tĩnh mạch đưa máu từ tinh hoàn về. Trong lòng tĩnh mạch có van một chiều giữ máu không tụt xuống. Khi van khép không kín, máu dồn ngược lại, các tĩnh mạch căng ra thành búi, giống như giãn tĩnh mạch chân nhưng nằm ở bìu.

Búi giãn thường ở bên trái, vì tĩnh mạch bên trái đổ về theo góc gần vuông nên áp lực cao hơn bên phải. Tình trạng hay xuất hiện từ tuổi dậy thì và không tự mất đi, nhưng cũng không có nghĩa là sớm muộn gì cũng phải mổ.

Độ 1, 2, 3 khác nhau thế nào?

Độ được chấm bằng tay khi anh đứng, trong phòng đủ ấm, có và không có động tác rặn (nghiệm pháp Valsalva: hít sâu rồi gồng bụng).

Tổng quan trên Urology Times ghi nhận độ giãn có liên quan tới mức suy giảm sinh tinh, nhưng độ cao không đồng nghĩa với tinh trùng xấu ở từng người. Đó là lý do hướng dẫn chia quyết định theo sờ thấy hay không sờ thấy, chứ không đặt ngưỡng mổ ở một độ cụ thể.

Triệu chứng thường gặp

Nhiều người không thấy gì và chỉ phát hiện khi đi khám hiếm muộn. Khi có triệu chứng, chúng thường là:

• Cảm giác nặng, tức âm ỉ ở một bên bìu, tăng khi đứng lâu hoặc gắng sức, giảm khi nằm.
• Thấy hoặc sờ thấy búi mềm phía trên tinh hoàn, thường bên trái.
• Tinh hoàn bên giãn nhỏ hơn bên còn lại, nhất là ở tuổi thiếu niên.

Giãn tĩnh mạch ảnh hưởng tinh trùng thế nào?

Sinh tinh cần nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt vài độ. Máu ứ làm bìu ấm hơn, môi trường quanh tế bào sinh tinh thay đổi, và stress oxy hoá tăng lên. Hệ quả có thể thấy trên tinh dịch đồ là mật độ giảm, di động giảm, hình dạng kém; một số người có thêm mảnh vỡ ADN tinh trùng cao.

Tổn thương này không đồng đều giữa mọi người, nên không thể nhìn búi giãn để đoán tinh trùng. Việc cần làm là làm tinh dịch đồ đúng cách, đọc theo từng chỉ số của tinh dịch đồ, và lặp lại nếu lần đầu bất thường vì một mẫu đơn lẻ có thể dao động.

Khi nào nên mổ?

Hướng dẫn vô sinh nam của AUA/ASRM viết khá gọn:

• Nên cân nhắc mổ ở người đang muốn có con, có giãn sờ thấy, hiếm muộn và tinh dịch đồ bất thường (tuyên bố 25, khuyến nghị mức trung bình), trừ trường hợp vô tinh.
• Không mổ khi giãn chỉ phát hiện trên hình ảnh, không sờ thấy (tuyên bố 26, khuyến nghị mạnh). Phân tích gộp được dẫn trong hướng dẫn không thấy lợi ích rõ về tỷ lệ có thai hay tinh dịch đồ.
• Vô tinh không tắc nghẽn: các cặp cần được biết chưa có bằng chứng chắc chắn ủng hộ việc mổ trước khi làm hỗ trợ sinh sản (tuyên bố 27, ý kiến chuyên gia).

Mức lợi ích thực tế cần đọc tỉnh táo. Tổng quan Cochrane 2021 gộp 48 thử nghiệm với 5.384 nam giới: nhóm điều trị có khả năng có thai cao hơn nhóm không điều trị (tỉ số nguy cơ 1,55, từ 13 thử nghiệm, 1.193 người), nhưng mức tin cậy thấp. Cứ 100 cặp không điều trị có khoảng 21 cặp có thai; sau điều trị con số trong các nghiên cứu dao động từ 22 đến 48. Với sinh con sống, dữ liệu mới chỉ có 2 thử nghiệm, 204 người, kết quả chưa đủ để kết luận.

Một điểm hay bị bỏ qua là tuổi của người vợ. Mổ làm chậm hỗ trợ sinh sản ít nhất 6 tháng, theo AUA/ASRM. Khi vợ đã lớn tuổi hoặc dự trữ buồng trứng thấp, thời gian đó có giá của nó, nên hai vợ chồng cần bàn cùng nhau trước khi chốt.

Sau mổ bao lâu có con?

Một lứa tinh trùng mới cần khoảng 72 ngày để hình thành, nên đo lại sớm hơn 3 tháng thường chưa nói lên điều gì. Tổng quan trên Urology Times khuyên đánh giá ít nhất sau 3 đến 6 tháng. Trung bình ở tháng 3, mật độ tăng khoảng 10 triệu/ml và độ di động tăng khoảng 10%.

Về có thai, thử nghiệm ngẫu nhiên đăng trên European Urology năm 2011 ghi nhận tỷ lệ có thai tự nhiên 32,9% ở nhóm mổ so với 13,9% ở nhóm theo dõi. Đây là con số của một nghiên cứu, không phải lời hứa cho từng cặp. Khung thời gian cụ thể, gồm giai đoạn có thai tự nhiên thường rơi vào và tỷ lệ người không cải thiện, được tổng hợp kèm nguồn ở bài mổ giãn tĩnh mạch thừng tinh bao lâu thì có con.

Đọc sâu theo từng câu hỏi

Bốn bài dưới đây đi sâu từng phần của bản đồ trên:

• Giãn tĩnh mạch thừng tinh có gây vô sinh không? Cơ chế và tại sao đa số người mắc vẫn có con.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh có tự khỏi không? Không mổ thì theo dõi bằng gì, mốc nào đổi hướng.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 1, 2, 3 có cần mổ không? Cây quyết định chi tiết theo từng độ.
• Mổ giãn tĩnh mạch thừng tinh bao lâu thì có con? Mốc 3, 6, 12 tháng và khi nào đổi hướng.

Câu nên hỏi bác sĩ

1. Búi giãn của tôi độ mấy, sờ thấy hay chỉ thấy trên siêu âm?
2. Tinh dịch đồ của tôi có bất thường không, có cần làm lại không?
3. Thể tích hai tinh hoàn có lệch nhau không?
4. Với tuổi và tình trạng của vợ tôi, mổ trước hay đi thẳng hỗ trợ sinh sản hợp lý hơn?

Khi nào cần đi khám?

Nên khám sớm: đã cố gắng 12 tháng chưa có thai (6 tháng nếu vợ từ 35 tuổi); bìu nặng tức kéo dài; thấy búi giãn hoặc hai tinh hoàn lệch kích thước rõ.

Đi khám ngay: đau bìu dữ dội đột ngột, sưng đỏ, sốt; hoặc búi giãn mới xuất hiện đột ngột, nhất là bên phải, và không xẹp khi nằm, vì có thể do nguyên nhân khác cần kiểm tra sớm.

Bắt đầu từ đâu với 9well?

Him 360° của 9well làm đúng phần "đo": tinh dịch đồ đọc theo chuẩn WHO 2021, rà lại kết quả khám và siêu âm, đặt các số cạnh tuổi và dự trữ buồng trứng của người vợ để hai bạn bàn với bác sĩ về mổ, theo dõi hay hỗ trợ sinh sản.

Bước đầu là làm Him Test 3 phút, miễn phí: kết quả ra cờ xanh, vàng hoặc đỏ để biết nên tự theo dõi tiếp hay nên gặp bác sĩ. Nếu muốn hỏi thẳng tình huống của mình, nhắn tư vấn qua Messenger 9well. Buổi gặp bác sĩ 30 phút giá 490.000đ, online hoặc trực tiếp, được trừ vào gói khi đăng ký. Không ai hứa trước kết quả; đội ngũ chuyên gia 9well đồng hành đo, ghi số và theo sát.