Trang chủ · Thư viện · Hiếm muộn

AMH thấp có làm IVF được không, có thai tự nhiên được không?

AMH thấp có làm IVF được không?

Được. AMH thấp không phải lý do để từ chối IVF, và cũng không có nghĩa là không thể có thai tự nhiên. Điều AMH thấp nói với bác sĩ là: khi kích trứng, số trứng lấy được nhiều khả năng ít hơn, nên cần chọn phác đồ và đặt kỳ vọng đúng.

Hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM, Fertility and Sterility 2020) viết rằng chỉ số dự trữ buồng trứng không phải "xét nghiệm khả năng sinh sản" và không được dùng để từ chối điều trị hiếm muộn; AMH rất thấp cũng chỉ dùng để tư vấn về khả năng đáp ứng kém. Nếu chưa quen với con số này, đọc trước AMH và dự trữ buồng trứng: đọc con số thế nào; bài này đi tiếp từ câu hỏi "thấp rồi thì sao".

AMH đo cái gì, và không đo cái gì?

AMH do các nang trứng nhỏ đang lớn tiết ra: càng nhiều nang nhỏ, AMH càng cao. Nó phản ánh số lượng nang còn trong kho, gần giống đếm nang thứ cấp (AFC) trên siêu âm đầu chu kỳ.

AMH không đo được điều hai bạn thực sự quan tâm: trứng có bình thường về nhiễm sắc thể không, có thành phôi tốt và làm tổ không. ASRM 2020 tổng kết: AMH và AFC dự đoán tốt kết quả định lượng (số trứng, đáp ứng kém hay quá mức), còn với chất lượng trứng, có thai và sinh sống thì liên hệ chỉ ở mức yếu. Phụ nữ 30 tuổi có AMH 0,8 ng/mL thường có ít trứng hơn bạn cùng tuổi, nhưng mỗi quả trứng vẫn mang chất lượng của tuổi 30. Các ngưỡng trong bài viết theo ng/mL (1 ng/mL xấp xỉ 7,14 pmol/L).

AMH thấp có thai tự nhiên được không?

Có. Nghiên cứu Time to Conceive của Steiner và cộng sự (JAMA 2017) theo dõi 750 phụ nữ 30–44 tuổi, mới cố gắng có con dưới 3 tháng, không có bệnh lý sinh sản đã biết, tới 12 chu kỳ.

Nguồn: Steiner và cộng sự, JAMA 2017. Xác suất tích luỹ đã hiệu chỉnh; khác biệt không có ý nghĩa thống kê.

Các tác giả kết luận: không nên dùng AMH để đánh giá khả năng có thai tự nhiên. Nghĩa là nếu người vợ dưới 35, chu kỳ đều và mới cố gắng vài tháng, một kết quả AMH thấp tự nó chưa phải lý do để vội. Mốc đi khám vẫn là 12 tháng (dưới 35 tuổi) hoặc 6 tháng (từ 35 tuổi), xem bao lâu chưa có thai thì nên đi khám. Điều AMH thấp thay đổi là thời gian chờ nên ngắn lại.

Trong IVF, AMH dự đoán điều gì?

Hướng dẫn ESHRE 2019 khuyến nghị mạnh dùng AFC hoặc AMH thay cho các xét nghiệm dự trữ khác, vì cả hai dự đoán đáp ứng kém và quá mức khá chính xác; nhờ đó bác sĩ chọn liều và phác đồ (xem kích trứng là gì, quy trình ra sao, rủi ro gì).

Nhưng dự đoán số trứng khác với dự đoán em bé. ASRM 2020 dẫn dữ liệu IVF Hoa Kỳ ở nhóm AMH dưới 0,16 ng/mL (rất thấp), trên 5.000 chu kỳ tươi: 54% chu kỳ bị huỷ, 25% không có phôi để chuyển, tỷ lệ sinh sống 9,5% mỗi chu kỳ bắt đầu và 20,5% mỗi lần chuyển phôi. Khó hơn nhiều, nhưng vẫn có một phần năm số lần chuyển phôi kết thúc bằng em bé.

POSEIDON và Bologna: ngưỡng để xếp nhóm, không phải ngưỡng hết hy vọng

Nguồn: Haahr, Esteves, Humaidan, Reproductive Biology and Endocrinology 2018; Leijdekkers và cộng sự, Human Reproduction 2019.

Đây là công cụ để gọi tên nhóm và so sánh phác đồ; không bộ tiêu chí nào nói "dưới ngưỡng này thì không nên làm". Nghiên cứu OPTIMIST (Leijdekkers và cộng sự, 2019) theo dõi 551 phụ nữ thuộc 4 nhóm POSEIDON trong 18 tháng: tỷ lệ sinh sống tích luỹ trung bình khoảng 56%, khác biệt giữa các nhóm chủ yếu đến từ tuổi.

Vì sao tuổi quan trọng hơn AMH?

Vì tuổi quyết định chất lượng trứng, AMH chỉ quyết định số lượng. Trứng của phụ nữ trẻ ít bất thường nhiễm sắc thể hơn, nên dù lấy được ít trứng, tỷ lệ mỗi trứng thành phôi tốt vẫn cao; phụ nữ 42 tuổi có AMH "đẹp" vẫn đối mặt với tỷ lệ phôi bất thường của tuổi 42. Trong POSEIDON, nhóm dưới 35 tuổi có AMH thấp (nhóm 3) tiên lượng tốt hơn rõ so với nhóm từ 35 tuổi cùng mức AMH (nhóm 4). Số liệu theo tuổi có trong tuổi và khả năng sinh sản: con số thật ở nam và nữ.

AMH thấp ở tuổi 29 là tín hiệu đừng trì hoãn; ở tuổi 39 là tín hiệu quyết định sớm và có kế hoạch dự phòng.

Khi AMH thấp, có những hướng đi nào?

Tuỳ tuổi, thời gian đã cố gắng, kết quả của người chồng và mong muốn của hai bạn, bác sĩ thường cân nhắc các hướng sau; thứ tự do bác sĩ quyết định.

1. Không trì hoãn, rút ngắn mốc chờ. AMH thấp và người vợ từ 35 tuổi thì nên đánh giá sớm cả hai phía.
2. IVF sớm thay vì nhiều chu kỳ IUI, vì số nang đáp ứng ít làm lợi ích của IUI hạn chế (xem IUI và IVF khác nhau thế nào).
3. Gom trứng hoặc phôi qua nhiều chu kỳ. Mỗi lần kích chỉ được 2–3 trứng, một số trung tâm trữ lại qua vài chu kỳ rồi mới thụ tinh hoặc chuyển phôi. Bằng chứng còn ở mức nghiên cứu nhỏ; ESHRE 2019 xếp "kích thích kép trong một chu kỳ" vào nhóm chỉ làm trong nghiên cứu. Hỏi rõ số chu kỳ và chi phí trước.
4. Trữ trứng hoặc phôi nếu chưa thể có con ngay vì công việc, sức khoẻ hoặc phải điều trị bệnh khác trước (xem trữ đông tinh trùng, trứng, phôi: khi nào nên nghĩ tới). ASRM lưu ý không dùng AMH để thúc đẩy trữ trứng.
5. Xin trứng, khi phù hợp. Với AMH rất thấp kèm tuổi cao hoặc nhiều chu kỳ không có phôi tốt, đây là hướng có tỷ lệ thành công cao nhất và là quyết định lớn; bác sĩ nêu ra khi đã đủ dữ liệu, không phải hai bạn tự kết luận từ một con số.

"Thuốc tăng AMH" và điều bằng chứng nói

Số nang trứng không tăng trở lại, nên AMH cũng vậy. Các sản phẩm quảng cáo "tăng AMH", "trẻ hoá buồng trứng" thường chứa DHEA, coenzyme Q10 hoặc vitamin phối hợp.

Hướng dẫn ESHRE 2019 xếp cả ba chất bổ trợ hay dùng cho người đáp ứng kém, gồm DHEA, testosterone trước kích trứng và hormone tăng trưởng, ở mức "có lẽ không khuyến nghị" (khuyến nghị 34–36): bằng chứng về sinh sống không nhất quán, nghiên cứu nhỏ và thiếu dữ liệu an toàn dài hạn.

AMH nhích lên sau vài tháng uống bổ sung thường là dao động đo lường, không phải nang mới. Muốn dùng gì, hãy hỏi bác sĩ hiếm muộn, và đừng để việc "uống cho AMH lên" làm trôi mất 6 tháng quý giá.

Phía chồng: vẫn phải làm tinh dịch đồ

Khi vợ cầm kết quả AMH thấp, cả nhà dễ dồn hết chú ý về một phía. Nhưng càng ít trứng, chất lượng tinh trùng càng ảnh hưởng tới số phôi. Tinh dịch đồ chuẩn WHO 2021 là xét nghiệm nền, rẻ và nhanh; bất thường mới làm thêm nội tiết, siêu âm bìu, phân mảnh ADN. Xem khám hiếm muộn: hai người khám gì.

Làm ngay: bốn việc đo được

1. Ghi AMH theo ng/mL kèm ngày làm, cùng tuổi của người vợ và số tháng đã cố gắng trên một tờ giấy. Ba con số này mới là thứ bác sĩ cần; hỏi thêm có cần đếm AFC bằng siêu âm đầu chu kỳ không.
2. Đặt lịch tinh dịch đồ cho chồng trong 2 tuần tới, kiêng xuất tinh 2–7 ngày trước khi lấy mẫu.
3. Chốt một mốc quyết định, ví dụ "đến tháng X chưa có thai thì đi khám hiếm muộn cả hai". Khi gặp bác sĩ, hỏi hai câu: tôi thuộc nhóm POSEIDON nào, và kế hoạch cần bao nhiêu chu kỳ mới đánh giá được?

Đọc tiếp: AMH bao nhiêu là bình thường theo độ tuổi: bảng tra cứu.

Khi nào cần đi khám?

Đi khám hiếm muộn cả hai sớm hơn mốc chung khi: AMH dưới khoảng 1 ng/mL và người vợ từ 35 tuổi; AMH thấp kèm chu kỳ thưa dần hoặc ngắn lại; từng mổ buồng trứng, hoá trị, xạ trị; hoặc mẹ, chị em mãn kinh trước 40 tuổi.

Không cần chờ đủ 12 tháng khi: người vợ từ 35 tuổi (mốc 6 tháng), hoặc đã có chẩn đoán khác như tắc vòi trứng, lạc nội mạc tử cung, tinh dịch đồ của chồng bất thường.

Bắt đầu từ đâu với 9well?

Dự trữ buồng trứng và phác đồ IVF do bác sĩ hiếm muộn của người vợ theo dõi. 9well đồng hành ở phía còn lại: Him 360° mô thức Cặp đôi giúp người chồng kiểm tra song song, người vợ được mời vào khi người chồng đồng ý, để khi mỗi quả trứng đều quý thì tinh trùng không thành điểm nghẽn tiếp theo.

Bước đầu là làm Him Test 3 phút, miễn phí: kết quả ra cờ xanh, vàng hoặc đỏ để biết nên tự theo dõi tiếp hay nên gặp bác sĩ. Nếu muốn hỏi thẳng tình huống của hai bạn, nhắn tư vấn qua Messenger 9well. Buổi gặp bác sĩ 30 phút giá 490.000đ, online hoặc trực tiếp, được trừ vào gói khi đăng ký. Không ai hứa trước kết quả; đội ngũ chuyên gia 9well chỉ cam kết đo, ghi số và theo sát.