Trang chủ · Thư viện · Sinh sản nữ
Tuyến giáp và hiếm muộn: xét nghiệm TSH nói gì
Tóm tắt nhanh
- Xét nghiệm TSH là một xét nghiệm máu đơn giản, rẻ và có chỉ định rõ ở phụ nữ hiếm muộn.
- ASRM (2015): TSH trên khoảng bình thường (thường trên 4 mIU/L) thì điều trị, mục tiêu dưới 2,5.
- Khoảng 2,5–4 là vùng xám: có thể theo dõi hoặc điều trị, bằng chứng hạn chế (mức C).
- Người đang dùng thuốc tuyến giáp cần báo bác sĩ ngay khi có thai; không tự đổi liều.
Câu trả lời ngắn
Tuyến giáp hoạt động kém nhẹ có liên quan đến khó có thai và sảy thai, và vì xét nghiệm TSH rẻ, dễ làm nên bác sĩ thường kiểm tra nó khi tìm nguyên nhân hiếm muộn. Nhưng "liên quan" không có nghĩa mọi người chậm có thai đều do tuyến giáp, và không ai nên tự uống thuốc tuyến giáp để thử. Điều bạn làm được hôm nay là biết khi nào nên hỏi bác sĩ về TSH.
Tuyến giáp và hiếm muộn liên quan với nhau thế nào?
Tuyến giáp điều hòa chuyển hóa của toàn cơ thể, trong đó có chu kỳ kinh và thai kỳ sớm. Khi tuyến giáp hoạt động kém, chỉ số TSH trong máu tăng lên. Trường hợp "kém nhẹ", tức TSH cao hơn bình thường nhưng hormone tuyến giáp T4 vẫn bình thường, được gọi là suy giáp dưới lâm sàng. Đây là nhóm mà y văn bàn nhiều nhất vì rất dễ bị bỏ sót: người bệnh thường không có triệu chứng rõ để tự nhận ra.
Ngưỡng TSH nào thì bác sĩ cân nhắc điều trị?
| Tình huống | Hướng dẫn ASRM 2015 | Mức bằng chứng |
|---|---|---|
| Trước khi có thai, TSH trên khoảng bình thường (thường trên 4 mIU/L) | Điều trị bằng levothyroxine, đưa TSH xuống dưới 2,5 mIU/L | B |
| Trước khi có thai, TSH từ 2,5 đến 4 mIU/L | Theo dõi và điều trị nếu vượt 4, hoặc điều trị để giữ dưới 2,5 | C (bằng chứng hạn chế) |
| Quý đầu thai kỳ, TSH trên 2,5 mIU/L | Điều trị | B |
| Kháng thể TPO | Không xét nghiệm thường quy; có thể xét khi TSH lặp lại trên 2,5 hoặc có yếu tố nguy cơ | C |
Nguồn: ASRM, hướng dẫn về suy giáp dưới lâm sàng ở phụ nữ hiếm muộn (Fertil Steril 2015;104:3), qua tóm tắt của Guideline Central. Đây là hướng dẫn dành cho bác sĩ, dùng để bạn hiểu cuộc trò chuyện, không phải để tự điều trị. Hướng dẫn mới hơn có thể khác.
Các hướng dẫn có thống nhất về ngưỡng không?
Không hoàn toàn. Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA), trong bài hướng dẫn cho bệnh nhân (2020) dẫn hướng dẫn ATA 2017, định nghĩa suy giáp khi TSH trên khoảng tham chiếu theo từng quý thai, hoặc trên 4 mU/L nếu không có khoảng này. Với suy giáp dưới lâm sàng, ATA khuyến cáo dùng levothyroxine ở người có kháng thể TPO dương, chủ yếu để giảm nguy cơ sảy thai, dù chất lượng bằng chứng còn hạn chế. Ở người kháng thể TPO âm, TSH 10 mU/L là mốc hay được dùng để quyết định, và một số bác sĩ nội tiết bắt đầu điều trị sớm hơn. Bạn sẽ nghe các bác sĩ khác nhau nói những ngưỡng khác nhau, và điều đó không có nghĩa một người sai: bằng chứng ở vùng TSH nhẹ thật sự chưa chặt.
TSH bao nhiêu là bình thường?
Không có một số cho tất cả. Mỗi cơ sở xét nghiệm có khoảng tham chiếu riêng ghi ngay trên phiếu, và khoảng này thay đổi khi mang thai. Vì thế đừng so kết quả của bạn với số của người khác. Hãy ghi lại kết quả, ngày làm, tên cơ sở xét nghiệm và khoảng tham chiếu in trên phiếu, rồi mang cho bác sĩ.
Đã có thai và đang uống thuốc tuyến giáp thì làm gì?
Báo bác sĩ ngay khi biết có thai. Theo ATA, liều levothyroxine thường cần được điều chỉnh sớm trong thai kỳ và chức năng tuyến giáp được kiểm tra thường xuyên, ít nhất mỗi 4 tuần trong giai đoạn đầu. Việc điều chỉnh do bác sĩ kê đơn quyết định. Đừng tự tăng, tự giảm hay tự ngưng thuốc. Sau sinh, bác sĩ thường đưa liều về mức trước khi có thai và kiểm tra lại TSH.
Làm ngay hôm nay: chuẩn bị hỏi về TSH trong 7 ngày
Vấn đề: bạn chưa biết tuyến giáp của mình đang ra sao khi chuẩn bị có con. Việc cần làm, có số đo:
- Tìm mọi kết quả TSH, T4 cũ trong 2 năm gần đây. Ghi ngày, con số và khoảng tham chiếu trên phiếu. Nếu chưa từng làm, ghi "chưa từng".
- Hỏi người thân xem có ai bị bệnh tuyến giáp không và ghi lại. Tiền sử gia đình là thông tin để bác sĩ cân nhắc.
- Đếm triệu chứng trong 4 tuần: mệt, lạnh bất thường, tăng cân không rõ lý do, kinh thưa hoặc kéo dài, táo bón. Triệu chứng của suy giáp nhẹ thường mờ nên hãy ghi cả khi bạn nghĩ "chắc không liên quan".
- Ghi tất cả thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng, đặc biệt thuốc tuyến giáp, biotin hoặc sản phẩm chứa i-ốt.
- Kết quả sau 7 ngày: một trang hồ sơ gồm kết quả cũ, tiền sử gia đình, triệu chứng và thuốc. Không tự mua hay tự dùng thuốc tuyến giáp.
Thói quen sinh hoạt nền cần thời gian mới cho kết quả; bài bao lâu luyện tập sinh lý có kết quả nói về việc kiên nhẫn đo đạc theo tuần thay vì theo ngày. Đó là bài về luyện tập, không phải cách chữa tuyến giáp.
Khi nào nên đi khám?
- Bạn dưới 35 tuổi đã cố gắng 12 tháng hoặc từ 35 tuổi đã 6 tháng mà chưa có thai: hãy hỏi bác sĩ về TSH trong bộ xét nghiệm.
- Kinh nguyệt thưa, kéo dài hoặc không đều quá 3 tháng.
- Từng sảy thai từ 2 lần trở lên.
- Có người thân trực hệ bị bệnh tuyến giáp, hoặc bạn đang dùng thuốc tuyến giáp và dự định có thai trong 3 tháng tới.
- Cổ sưng to, khó nuốt, tim đập nhanh kéo dài hoặc sụt cân nhanh không rõ lý do: hẹn khám sớm.
Khám thì khám gì?
Bác sĩ hỏi bệnh sử, chu kỳ kinh và tiền sử gia đình, khám vùng cổ, rồi chỉ định xét nghiệm máu, trước hết là TSH, đôi khi kèm T4 tự do. Kháng thể TPO chỉ làm khi có chỉ định. Kết quả TSH thường được xem cùng các xét nghiệm khác của hành trình hiếm muộn như rụng trứng, vòi trứng và tinh dịch đồ của chồng, vì tuyến giáp hiếm khi là nguyên nhân duy nhất. Hãy hỏi trước thời gian chờ kết quả và nếu cần đo lại, bao lâu sau.
Câu nên hỏi bác sĩ
- TSH của tôi nằm ở mức nào so với khoảng tham chiếu, và bác sĩ dùng ngưỡng nào để quyết định?
- Tôi có cần xét nghiệm kháng thể TPO không, và kết quả sẽ thay đổi quyết định thế nào?
- Nếu cần dùng thuốc, bao lâu thì đo lại TSH?
- Khi có thai, tôi cần báo và đo lại lúc nào?
- Ngoài tuyến giáp, tôi và chồng cần kiểm tra thêm gì?
Đọc thêm
Tuyến giáp chỉ là một mảnh trong bức tranh. Bài bản đồ nguyên nhân chưa có con ở cả hai cho thấy các nhóm nguyên nhân còn lại, và buồng trứng đa nang và khả năng có con nói về một nguyên nhân nội tiết khác. Cả hành trình được xếp theo 5 chặng ở trang hành trình hiếm muộn. Khi đã có hồ sơ và muốn có người đọc cùng, bạn có thể nói chuyện 20 phút với bác sĩ; đó không phải buổi khám, không chẩn đoán, không kê đơn.
Câu hỏi thường gặp
Tuyến giáp có ảnh hưởng đến khả năng có thai không?
Có liên quan. Suy giáp, kể cả dạng nhẹ (suy giáp dưới lâm sàng), được ASRM và ATA bàn đến trong hiếm muộn và sảy thai. Không phải ai chậm có thai cũng do tuyến giáp, nên bác sĩ xem TSH cùng các xét nghiệm khác.
TSH bao nhiêu thì cần điều trị khi chuẩn bị có thai?
Theo ASRM 2015, TSH trên khoảng bình thường (thường trên 4 mIU/L) thì điều trị để đưa về dưới 2,5; khoảng 2,5–4 là vùng bằng chứng hạn chế. Quyết định cuối cùng thuộc về bác sĩ dựa trên khoảng tham chiếu của cơ sở xét nghiệm.
Kháng thể TPO dương tính có nghĩa là gì?
Là dấu hiệu tuyến giáp có thể có thành phần tự miễn. Theo ATA, ở người suy giáp dưới lâm sàng có TPO dương, levothyroxine được khuyến cáo chủ yếu để giảm nguy cơ sảy thai, dù bằng chứng còn hạn chế. ASRM không khuyên xét nghiệm kháng thể thường quy.
Đang uống thuốc tuyến giáp, có thai rồi thì làm gì?
Báo bác sĩ ngay khi biết có thai. Theo ATA, liều thuốc thường cần điều chỉnh sớm và chức năng tuyến giáp được kiểm tra thường xuyên. Không tự tăng, giảm hay ngưng thuốc.
Khi nào nên hỏi bác sĩ về xét nghiệm tuyến giáp?
Khi chưa có thai sau 12 tháng (dưới 35 tuổi) hoặc 6 tháng (từ 35 tuổi), kinh nguyệt không đều quá 3 tháng, từng sảy thai từ 2 lần, hoặc có người thân bị bệnh tuyến giáp.
Nguồn được dẫn trong bài
- ASRM — Suy giáp dưới lâm sàng ở phụ nữ hiếm muộn (hướng dẫn thực hành), Fertil Steril 2015;104(3); tóm tắt trên Guideline Central
- American Thyroid Association — Management of Hypothyroidism During Pregnancy (Sharma, 2020; dẫn hướng dẫn ATA 2017)
Nội dung này mang tính giáo dục, không thay thế thăm khám. 9well không phải cơ sở khám chữa bệnh, không bán thuốc và không nhận tài trợ từ hãng dược hay đơn vị bán thực phẩm chức năng.