Trang chủ · Thư viện · Sinh sản nam

Tinh trùng yếu có thai được không — và đường nào

Câu hỏi này thường được gõ vào lúc nửa đêm, sau khi một tờ kết quả xét nghiệm nằm trên bàn. Bài này trả lời thẳng, rồi mới nói đường đi — vì điều làm người ta kiệt sức không phải là con số trên tờ giấy, mà là việc không biết mình còn những lựa chọn nào.

Câu trả lời ngắn

Được — trong phần lớn trường hợp. "Tinh trùng yếu" là cách gọi dân gian cho tình trạng một hoặc nhiều chỉ số trong tinh dịch đồ nằm dưới ngưỡng tham chiếu. Bộ ngưỡng của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2021 được dựng từ số đo của những người đàn ông đã khiến bạn đời có thai trong vòng 12 tháng, và nó là phân vị thứ 5 của nhóm ấy — tức là ranh giới dưới của nhóm có con tự nhiên, không phải vạch ngăn giữa có con được và không có con được.

Nói cách khác: nằm dưới ngưỡng nghĩa là xác suất mỗi tháng thấp hơn, nên thời gian cần dài hơn — chứ không phải cánh cửa đã đóng. Có một ngoại lệ quan trọng và nó phải được gọi tên ngay: nếu tinh dịch đồ ghi không tìm thấy tinh trùng, câu trả lời rẽ sang hướng khác hẳn, và phần dưới sẽ nói riêng về trường hợp đó.

Ba mức, ba câu trả lời khác nhau

Gộp mọi kết quả dưới ngưỡng vào một chữ "yếu" là lý do nhiều người lo quá mức hoặc chủ quan quá mức. Thực tế có ba mức, và chúng dẫn tới ba hướng xử lý khác nhau:

• Dưới ngưỡng nhẹ và vừa. Vẫn có tinh trùng di động với số lượng đáng kể. Đây là nhóm đông nhất, và cũng là nhóm mà việc đổi thói quen cộng với canh đúng thời điểm thường đủ.
• Dưới ngưỡng nặng. Số lượng rất thấp hoặc gần như không con nào di động tiến tới. Khả năng tự nhiên còn, nhưng thấp — thường cần hỗ trợ sinh sản, và quan trọng hơn là cần tìm nguyên nhân vì nhóm này hay có nguyên nhân sửa được.
• Không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch. Vẫn chia làm hai: do tắc đường dẫn — tinh hoàn vẫn sinh tinh bình thường, chỉ là đường ra bị chặn; và do tinh hoàn không sinh tinh đủ. Ở cả hai, vẫn có thể tìm thấy tinh trùng ngay trong mô tinh hoàn bằng kỹ thuật vi phẫu trích tinh trùng (Micro-TESE), rồi dùng để tiêm vào trứng. Không tìm thấy trong tinh dịch không đồng nghĩa với không có trong cơ thể.

Điều cần nhớ: bạn không tự xếp mình vào mức nào được bằng cảm giác. Phải có tờ kết quả, và phải có ít nhất hai lần xét nghiệm cách nhau từ 2 tuần trở lên — chỉ số tinh dịch dao động mạnh theo đợt ốm sốt, theo tuần, theo số ngày kiêng.

Chuyện này phổ biến tới mức nào

Khoảng một trong bảy cặp vợ chồng chưa có thai sau 12 tháng cố gắng, và trong số đó, yếu tố từ phía nam giới góp mặt ở khoảng một nửa — hoặc là nguyên nhân duy nhất, hoặc đi cùng yếu tố từ phía nữ. Con số này đáng biết không phải để an ủi, mà vì nó đổi cách hai người nói chuyện với nhau: đây là việc của một cặp, không phải lỗi của một người.

Làm ngay trong chu kỳ này — 5 việc của hai người

Phần này dành cho cặp đang ở mức nhẹ hoặc vừa, hoặc đang chờ lịch khám. Mọi việc dưới đây đều đo được và đều cần cả hai người, không phải chỉ người chồng.

1. Canh cửa sổ thụ thai, đừng canh một ngày. Trứng chỉ sống được khoảng 1 ngày, nhưng tinh trùng sống được tới 5 ngày trong đường sinh dục nữ — nên cửa sổ có ích kéo dài khoảng 6 ngày và kết thúc vào ngày rụng trứng. Hãy quan hệ cách 1 ngày suốt 6 ngày đó thay vì dồn vào đúng một hôm. Hãy ghi lại ngày đầu của mỗi kỳ kinh trong 3 chu kỳ để biết cửa sổ của riêng hai bạn rơi vào đâu.
2. Kiêng 2 đến 5 ngày, không kiêng cả tuần. Kiêng dài làm tăng số lượng nhưng làm giảm tỷ lệ di động và tăng tổn thương — đây là lý do "để dành cho đủ nhiều" thường phản tác dụng. Hãy đặt khoảng cách đúng 2 đến 5 ngày trước lần quan trọng.
3. Đổi gel bôi trơn. Phần lớn loại thông thường làm giảm khả năng di chuyển của tinh trùng. Hãy chọn loại ghi rõ không ảnh hưởng tinh trùng, hoặc dành thêm 10 phút cho màn dạo đầu để giảm nhu cầu dùng.
4. Đi khám cùng một đợt, không đi lần lượt. Khám lần lượt làm mất trung bình 6 tháng — đúng khoảng thời gian đắt nhất nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên. Hãy đặt lịch cho cả hai trong cùng 2 tuần.
5. Đặt mốc dừng trước khi bắt đầu. Hãy thống nhất với nhau ngay hôm nay: tự xoay trong 6 tháng, hoặc 3 tháng nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên, rồi đi hỗ trợ sinh sản bất kể cảm giác thế nào. Hãy viết mốc đó vào lịch điện thoại kèm lời nhắc.

Cách đo: ghi 3 con số mỗi chu kỳ — ngày đầu kỳ kinh, số lần quan hệ trong cửa sổ 6 ngày, và số ngày kiêng trước lần đầu của cửa sổ. Ba con số ấy nói cho bác sĩ nhiều hơn bất kỳ mô tả cảm giác nào. Và nếu hai bạn đang đổi thói quen để cải thiện chỉ số, hãy nhớ một lứa tinh trùng mất khoảng 74 ngày để hình thành — xét nghiệm lại sớm hơn 90 ngày là đang đọc lứa cũ.

Khi nào dừng tự xoay và đi hỗ trợ sinh sản

Đi ngay, không chờ đủ 12 tháng, nếu có bất kỳ điều nào sau đây: người vợ từ 35 tuổi trở lên; tinh dịch đồ ghi không tìm thấy tinh trùng; đã có chẩn đoán ở người vợ như tắc vòi trứng hoặc lạc nội mạc tử cung; người chồng từng mổ vùng bẹn - bìu, từng quai bị sau tuổi dậy thì, từng hoá trị hoặc xạ trị.

Mỗi chặng hợp với ai. Bơm tinh trùng vào buồng tử cung hợp khi chỉ số chỉ dưới ngưỡng nhẹ và đường vòi trứng của người vợ thông — nó rút ngắn quãng đường tinh trùng phải đi, nhưng không giúp được nhiều nếu số lượng quá thấp. Thụ tinh ống nghiệm và đặc biệt là tiêm tinh trùng vào bào tương trứng mới là chặng thay đổi cuộc chơi với chỉ số rất thấp: chỉ cần tìm được những con tinh trùng khoẻ, đếm trên đầu ngón tay cũng đủ. Với trường hợp không có tinh trùng trong tinh dịch, vi phẫu trích tinh trùng từ mô tinh hoàn là bước đứng trước chặng đó.

Ba câu nên hỏi bác sĩ nam khoa trong buổi đầu: nguyên nhân nào đã được loại trừ và bằng xét nghiệm gì; trường hợp của tôi thuộc nhóm có thể sửa được hay không; và nếu tự xoay thì mốc nào nên quay lại đo. Hãy mang theo cả hai tờ kết quả xét nghiệm, không mang một tờ.

9well không thay cho người khám. Việc của chúng tôi là giúp hai bạn đi khám đúng lúc và biết mình đang nghe gì. Nếu bạn chưa rõ thế nào mới gọi là dưới ngưỡng, hãy đọc Tinh trùng yếu là gì, dấu hiệu và cách nhận biết trước.