Trang chủ · Thư viện · Khoái cảm nữ

Đau khi quan hệ nên đi khám gì: 4 nhóm, 4 kiểu khám

Bạn đã thử đổi tư thế, thử bôi trơn, thử khởi động lâu hơn — và vẫn đau. Đến lúc này câu hỏi không còn là "làm gì thêm", mà là "đi khám ở đâu, và người ta sẽ làm gì với mình". Phần lớn nỗi ngại đến từ chỗ không biết trước điều gì sẽ xảy ra trong buổi khám. Bài này mô tả đúng chuỗi việc đó.

Đi khám không phải để bị phán — mục đích là loại trừ

Có một hiểu lầm khiến nhiều người trì hoãn nhiều tháng: nghĩ rằng đi khám là để nghe một lời phán xét về cơ thể mình, hoặc tệ hơn, về đời sống riêng của mình. Thực tế, công việc của người khám trong tình huống đau khi quan hệ gần như ngược lại — họ đi loại trừ từng nhóm nguyên nhân, từ nhóm dễ xử lý nhất tới nhóm cần can thiệp nhiều hơn.

Điều đó quan trọng với bạn ở một điểm rất thực tế: bạn không cần biết mình bị gì trước khi đi. Bạn chỉ cần mô tả đủ chính xác đau ở đâu, đau lúc nào, và đã thử gì rồi. Ba mảnh thông tin đó quyết định người khám bắt đầu loại trừ từ nhóm nào — và đó là thứ bạn chuẩn bị được ở nhà, trong khoảng mười phút.

Bốn nhóm nguyên nhân, bốn kiểu khám khác nhau

Đau khi quan hệ không phải một bệnh. Nó là một triệu chứng có thể đến từ vài nhóm nguyên nhân rất khác nhau, và mỗi nhóm được loại trừ bằng một kiểu khám riêng. Biết trước bốn nhóm này giúp bạn hiểu vì sao bác sĩ hỏi những câu tưởng như không liên quan.

Nhóm thứ nhất — bôi trơn và khởi động chưa đủ. Biểu hiện điển hình: rát hoặc xót ở cửa mình ngay lúc bắt đầu, giảm dần nếu tiếp tục chậm lại, và gần như biến mất sau đó. Đây là nhóm phổ biến nhất và cũng là nhóm ít cần can thiệp nhất. Bôi trơn của cơ thể phụ thuộc vào máu dồn về vùng chậu, mà quá trình đó cần thời gian — cộng thêm những yếu tố hạ nó xuống: một số thuốc nội tiết, giai đoạn cho con bú, tiền mãn kinh, thậm chí thuốc dị ứng. Ở nhóm này, buổi khám thường dừng ở hỏi bệnh sử và khám ngoài.

Nhóm thứ hai — viêm hoặc nhiễm. Dấu hiệu phân biệt không nằm ở cơn đau mà ở những thứ đi kèm: tiết dịch đổi màu hoặc đổi mùi, ngứa, rát cả khi không gần gũi, tiểu buốt. Nhóm này được loại trừ bằng soi dịch — một thao tác lấy mẫu nhanh, thường có kết quả ngay trong buổi — và khi cần thì thêm xét nghiệm tầm soát bệnh lây qua đường tình dục. Đây là nhóm quan trọng phải loại trừ sớm, vì để lâu có thể ảnh hưởng tới khả năng sinh sản.

Nhóm thứ ba — cơ sàn chậu co thắt quá mức. Cảm giác đặc trưng là vướng, như có một vật cản ở ngay cửa, đôi khi kèm run hoặc siết lại không chủ ý. Nhóm này hay bị bỏ sót nhất vì xét nghiệm đều bình thường mà đau vẫn còn, khiến nhiều người kết luận nhầm rằng "tại tâm lý". Cơ bắp co thắt là một hiện tượng cơ học có thật, đo được khi khám, và có hướng xử lý riêng — thường là vật lý trị liệu sàn chậu chứ không phải thuốc.

Nhóm thứ tư — nguyên nhân nằm sâu trong khung chậu. Đặc điểm: đau ở sâu bên trong hoặc đau vùng bụng dưới, thường nặng hơn ở một số thời điểm trong chu kỳ, có khi kéo dài hàng giờ sau đó. Nhóm này cần hình ảnh học — thường là siêu âm phụ khoa — và là lý do chính khiến bạn không nên tự xử lý quá lâu ở nhà.

Nếu bạn muốn hiểu kỹ hơn từng nhóm trước khi đi, 9well có bài riêng phân tích các nguyên nhân gây đau khi gần gũi ở nữ, và một bài nền về cơ chế ham muốn và những thứ đang hạ nó xuống.

Khám khoa nào, và ai sẽ khám?

Cửa vào là sản phụ khoa. Dù nguyên nhân cuối cùng thuộc nhóm nào, đây là nơi bắt đầu hợp lý — bác sĩ sản phụ khoa có thể loại trừ được ba trong bốn nhóm ngay trong buổi đầu, và biết cần chuyển bạn đi đâu nếu nghi nhóm còn lại.

Vật lý trị liệu sàn chậu là nơi bạn có thể được chuyển tới nếu nghi nhóm thứ ba. Đây là chuyên ngành riêng, không phải khoa mà người ta tự tìm đến đầu tiên, nên nếu bạn đã khám và mọi xét nghiệm bình thường mà vẫn đau ở cửa, hãy hỏi thẳng xem có nên đánh giá cơ sàn chậu không.

Bạn đời có cần khám không? Chỉ trong một số tình huống: khi có dấu hiệu nghi nhiễm ở cả hai người, hoặc khi cơn đau liên quan tới yếu tố từ phía bạn đời. Không cần mặc định cả hai cùng đi trong buổi đầu.

Về thời lượng: một buổi khám lần đầu thường kéo dài khoảng 20 đến 30 phút, phần lớn thời gian dành cho hỏi bệnh sử chứ không phải thao tác khám.

Một lưu ý về thời điểm: nếu được chọn, tránh đặt hẹn đúng những ngày hành kinh, vì một số xét nghiệm và thao tác lấy mẫu khó thực hiện hơn. Ngoài ra nên tránh thụt rửa hoặc dùng sản phẩm đặt trong vòng hai ngày trước buổi khám — chúng có thể làm sai kết quả soi dịch.

Chuẩn bị 10 phút trước buổi hẹn: ba điểm tự kiểm

Đây là phần quyết định buổi khám của bạn hữu ích tới đâu. Hãy ghi ba điểm sau vào điện thoại, mỗi lần gần gũi ghi một lần, trong 2 tuần trước buổi hẹn. Chỉ ghi, không đánh giá.

• Điểm 1 — mốc thời gian. Hãy ghi tháng nào bạn thấy đau lần đầu, và trong 10 lần gần nhất thì đau bao nhiêu lần. Con số "đau 3 trên 10 lần" nói được nhiều hơn hẳn câu "dạo này em hay bị đau", vì nó phân biệt được giữa một vấn đề từng lúc và một vấn đề thường trực.
• Điểm 2 — đau ở đâu và lúc nào. Hãy ghi ba thứ: vị trí (ở cửa mình, ở sâu bên trong, hay ở bụng dưới), thời điểm (ngay lúc bắt đầu, trong lúc, hay sau đó 1–2 giờ), và mức đau trên thang 10. Đúng ba mảnh này là thứ phân luồng bạn vào nhóm nào trong bốn nhóm ở trên.
• Điểm 3 — đã thử gì, bao lâu. Hãy ghi bạn đã dùng loại bôi trơn nào, khởi động thêm được khoảng bao nhiêu phút, và đã duy trì cách đó mấy tuần. Người khám cần biết điều này để không kê lại đúng thứ bạn đã thử và đã thất bại.

Ba điểm này chỉ mất khoảng 1 phút mỗi lần ghi. Đến buổi hẹn, hãy mở đúng ghi chú đó ra đọc thay vì kể lại từ trí nhớ — trí nhớ về cơn đau luôn bị kéo lệch về lần gần nhất.

Năm câu nên hỏi lại, theo thứ tự

Buổi khám là cuộc trao đổi hai chiều. Năm câu dưới đây xếp theo thứ tự có chủ đích — hỏi từ trên xuống sẽ ra được một kế hoạch, thay vì ra một tờ đơn thuốc mà bạn không hiểu vì sao có nó.

1. Kết quả hôm nay loại trừ được nhóm nguyên nhân nào rồi? Câu này biến buổi khám thành một bước trong chuỗi, thay vì một lần đi rồi thôi.
2. Nhóm nào vẫn còn đang bỏ ngỏ, và cần gì để loại trừ nốt?
3. Nếu mọi xét nghiệm đều bình thường mà tôi vẫn đau thì bước tiếp theo là gì? Đây là câu quan trọng nhất trong năm câu, vì nó chính là tình huống hay khiến người bệnh bỏ cuộc giữa chừng.
4. Thuốc hoặc biện pháp tôi đang dùng có góp phần vào chuyện này không? Hỏi kèm theo danh sách thuốc bạn đang uống, gồm cả thuốc nội tiết.
5. Bao lâu nữa thì nên quay lại, và dấu hiệu nào nghĩa là phải quay lại sớm hơn?

Cờ đỏ: đi khám sớm, đừng chờ đủ hai tuần

Bài tự ghi hai tuần ở trên dành cho trường hợp đau âm ỉ, lặp lại, không kèm dấu hiệu bất thường. Có một số tình huống thì không chờ:

• Chảy máu sau khi gần gũi, hoặc chảy máu ngoài kỳ kinh.
• Sốt, đau bụng dưới dữ dội, hoặc đau tăng nhanh trong vài ngày.
• Tiết dịch đổi màu rõ rệt, có mùi bất thường, kèm ngứa hoặc tiểu buốt.
• Đau xuất hiện sau một lần có nguy cơ lây nhiễm.
• Đau khiến bạn hoàn toàn không thể tiếp tục, hoặc kéo dài nhiều giờ sau đó.

Có bất kỳ dấu hiệu nào trong nhóm này thì việc cần làm là đặt lịch trong vài ngày tới, không phải ghi chép thêm hai tuần.

Nói gọn lại: đau khi quan hệ là một triệu chứng có bốn hướng giải thích rất khác nhau, và bạn không có cách nào tự phân biệt chúng ở nhà. Thứ bạn làm được — và làm tốt hơn bất kỳ ai — là mang tới buổi khám ba mảnh dữ kiện chính xác. Phần còn lại là việc của người khám.

Chưa biết bắt đầu từ đâu? Tự chấm điểm 3 phút — vài câu, không lưu gì, ra đúng cụm bài để đọc tiếp. Muốn được hướng dẫn đặt hẹn, xem trang liệu trình.