Phiên riêng tư · không lưu lịch sử · không hỏi tên thật
9wellhim & her

Trang chủ · Thư viện · Khoái cảm nữ

Giảm ham muốn ở nữ: ham muốn bị đạp phanh, không mất đi

Tóm tắt nhanh

Ham muốn ở nữ hiếm khi biến mất. Thường là nó bị một thứ gì đó đạp phanh — và chừng nào chân phanh còn đặt ở đó thì nhấn ga mạnh đến đâu cũng không đi. Bài này giúp bạn gọi tên bốn chân phanh hay gặp nhất, gỡ từng cái một theo cách đã được nghiên cứu, và nhận ra mốc nào thì việc tự gỡ không còn đủ.

Một điều nên biết trước: ở rất nhiều phụ nữ, ham muốn không tự bật lên rồi mới gần gũi. Nó xuất hiện sau khi cơ thể đã được kích thích đủ và đủ an toàn. Nếu bạn đang chờ cảm giác thèm muốn đến trước mới cho phép mình bắt đầu, có thể bạn đang chờ một thứ vốn không đến theo thứ tự đó.

Ham muốn không mất đi — nó bị đạp phanh

Cách hiểu phổ biến coi ham muốn như một công tắc: hoặc có, hoặc hết. Hiểu như vậy dẫn thẳng tới hai kết luận đều sai và đều làm bạn tổn thương — “mình hết yêu rồi” hoặc “mình có bệnh”.

Hai hệ thống chạy song song trong cùng một cơ thểChân ga — hệ thống khởi động so với Chân phanh — hệ thống ức chếHai hệ thống chạy song song trong cùng một cơ thểChân ga — hệ thống khởi độngNhận tín hiệu hấp dẫn, gần gũi, an toànĐược nuôi bằng bối cảnh dễ chịu và đụng chạmkhông áp lựcMạnh yếu khác nhau ở mỗi người, không aigiống aiChân phanh — hệ thống ức chếNhận tín hiệu đe doạ: lo bị đánh giá, sợđau, bận tâmĐạp phanh là phản ứng bảo vệ, không phải lỗicủa bạnChỉ cần một chân phanh đủ mạnh là ga có nhấncũng không đi
Mô hình kiểm soát kép (Bancroft và Janssen): ham muốn là kết quả của hai hệ thống, không phải một công tắc bật tắt.

Mô hình được dùng rộng rãi trong nghiên cứu tình dục học mô tả khác hẳn. Trong cơ thể có hai hệ thống chạy song song: một hệ thống khởi động phản ứng với tín hiệu hấp dẫn và an toàn, và một hệ thống ức chế phản ứng với tín hiệu đe doạ. Cái bạn cảm nhận được — “có hứng” hay “không hứng” — là kết quả cộng dồn của cả hai, không phải trạng thái của riêng cái nào.

Hệ quả thực tế rất khác nhau. Nếu vấn đề là ga yếu, việc cần làm là thêm kích thích. Nhưng nếu vấn đề là phanh đang bị đạp, thêm kích thích hầu như vô ích — thậm chí phản tác dụng, vì cảm giác bị thúc ép lại chính là một chân phanh. Đây là lý do những lời khuyên kiểu “thử thứ mới lạ đi”, “mặc đồ gợi cảm hơn” thường thất bại: chúng nhấn ga trong lúc phanh vẫn đạp.

Điều quan trọng thứ hai: mức nhạy của hai hệ thống này khác nhau rất nhiều giữa người này với người kia, và sự khác nhau đó nằm trong phạm vi bình thường. Một người có hệ thống ức chế nhạy hơn không phải là người lãnh cảm. Đó là một kiểu cấu hình, không phải một chẩn đoán.

Ham muốn của bạn có thể thuộc loại “đáp ứng”

Hình dung quen thuộc về ham muốn là: tự nhiên thấy thèm muốn, rồi mới tìm đến nhau. Kiểu đó có thật và được gọi là ham muốn tự phát. Nhưng nó không phải kiểu duy nhất, và ở phụ nữ nó thường không phải kiểu phổ biến nhất.

Ham muốn đáp ứng — thứ tự thường bị hiểu ngượcCác bước: Sẵn lòng bắt đầu → Kích thích phù hợp → Hưng phấn xuất hiện → Ham muốn đến sauHam muốn đáp ứng — thứ tự thường bị hiểu ngược1Sẵn lòng bắtđầuChưa thấy thèmmuốn, nhưng có lýdo tốt để bắt đầu:muốn gần gũi, muốn2Kích thíchphù hợpĐụng chạm đúngkiểu, đủ lâu,trong bối cảnh bạnthấy an toàn và3Hưng phấnxuất hiệnCơ thể đáp ứngtrước — ấm lên,thở đổi nhịp, chúý dồn vào cảm4Ham muốn đếnsauLúc này mới thấymuốn. Nó là kếtquả của quá trình,không phải điều
Mô hình đáp ứng vòng tròn (Basson): ở nhiều phụ nữ, ham muốn đi sau hưng phấn chứ không đi trước.

Kiểu còn lại gọi là ham muốn đáp ứng: bạn bắt đầu khi chưa thấy thèm muốn gì đặc biệt — chỉ vì muốn gần gũi, muốn được ôm, muốn thấy mình còn kết nối. Nếu kích thích phù hợp và bối cảnh đủ an toàn, cơ thể đáp ứng trước. Và rồi ham muốn mới xuất hiện.

Nhận ra mình thuộc kiểu đáp ứng thường tháo được một gánh nặng lớn. Vì nếu bạn vẫn đo mình bằng thước của kiểu tự phát, bạn sẽ liên tục kết luận sai rằng mình đã hỏng ở đâu đó — trong khi thứ hỏng chỉ là cái thước.

Điều này cũng đổi cách bạn đọc câu “dạo này em không muốn”. Câu đó thường không có nghĩa là “anh không còn hấp dẫn”. Nó thường có nghĩa là: chưa đủ điều kiện để bắt đầu, chứ không phải không còn khả năng muốn.

Bốn chân phanh hay gặp nhất

Gỡ phanh bắt đầu bằng việc gọi đúng tên nó. Bốn nhóm dưới đây chiếm phần lớn các trường hợp, và chúng đòi cách gỡ khác nhau.

Phanh thứ nhất — gánh nặng đầu óc chưa đặt xuống

Đây là chân phanh phổ biến nhất và ít được gọi tên nhất. Khi trong đầu vẫn đang chạy danh sách việc chưa làm, sự chú ý không thể dồn vào cảm giác cơ thể. Mà chú ý chính là nhiên liệu của hưng phấn. Bạn có thể đang nằm cạnh người mình yêu và vẫn không có mặt ở đó.

Dấu hiệu nhận ra: bạn thấy mình “theo dõi” mình từ bên ngoài trong lúc gần gũi, hoặc chợt nhận ra vừa nghĩ sang chuyện khác mất mấy phút.

Phanh thứ hai — lo bị đánh giá

Lo về cơ thể mình trông thế nào, lo mình phản ứng quá chậm, lo người kia thất vọng, lo mình “lại không lên được”. Mọi dạng lo này đều dồn chú ý về phía tự quan sát và đánh giá — cùng một nguồn lực mà hưng phấn cần dùng. Càng cố để có hứng, càng tự theo dõi, càng ít hứng. Vòng lặp này tự nuôi nó.

Phanh thứ ba — ký ức về đau hoặc khó chịu

Nếu đã từng đau khi gần gũi, cơ thể sẽ học rất nhanh. Lần sau, chỉ cần dự đoán sẽ đau là các cơ vùng chậu đã siết lại trước — và siết thì đau thật, khép lại một vòng lặp tự xác nhận. Đây là chân phanh có nền tảng thể chất rõ nhất, và cũng là chân phanh cần xử lý đúng gốc nhất. Nếu đau là phần nổi bật, hãy bắt đầu từ bài về đau khi gần gũi ở nữ trước khi làm bất cứ việc gì khác.

Phanh thứ tư — cảm giác bị hối thúc

Khi việc gần gũi mang theo thông điệp ngầm rằng bạn nên muốn, rằng đã lâu rồi, rằng người kia đang chờ — thì bản thân sự kỳ vọng đó trở thành áp lực. Và áp lực là tín hiệu đe doạ với hệ thống ức chế. Nghịch lý quen thuộc: càng được mong đợi, càng khó muốn.

Bốn chân phanh này thường đi cùng nhau chứ ít khi đứng một mình. Nhưng gỡ thì phải gỡ từng cái — vì gỡ cùng lúc thì không biết cái nào mới thật sự giữ bạn lại.

Gỡ từng cái một — có tham số đo được

Hai hướng dưới đây được chọn vì chúng nhắm thẳng vào chân phanh, không phải nhắm vào việc nhấn ga mạnh hơn.

Hướng thứ nhất — chánh niệm tình dục: kéo chú ý về lại cơ thể

Hướng can thiệp có nền tảng nghiên cứu tốt nhất cho giảm ham muốn ở nữ được gọi là chánh niệm tình dục — luyện chú ý có chủ đích vào cảm giác cơ thể, thay vì để chú ý trôi sang tự đánh giá. Cách làm rất đời thường và không cần ai khác tham gia.

Tuần 1 và 2. Mỗi ngày một lần, 10 phút, một mình, không nhằm mục đích khơi gợi gì cả: nhắm mắt, lần lượt đưa chú ý qua từng vùng cơ thể, chỉ ghi nhận cảm giác có ở đó — ấm, mát, căng, tê, hay không có gì. Khi phát hiện mình đã nghĩ sang chuyện khác, ghi nhận rồi đưa chú ý quay lại. Việc đưa chú ý quay lại chính là bài tập, không phải việc giữ được chú ý liên tục.

Tuần 3 và 4. Giữ nguyên 10 phút mỗi ngày, nhưng thêm một lần mỗi tuần áp dụng đúng cách chú ý đó vào lúc gần gũi. Cuối mỗi tuần, tự chấm hai con số trên thang 1 đến 10: mức độ bạn có mặt với cảm giác của mình, và mức độ bạn tự theo dõi đánh giá mình. Con số thứ hai đi xuống là dấu hiệu đạt, kể cả khi con số thứ nhất chưa nhúc nhích.

Hướng thứ hai — sensate focus: đụng chạm bỏ đích đến

Hướng này gọi là sensate focus — chạm cảm giác theo giai đoạn. Nó dành cho cặp đôi và nhắm vào chân phanh thứ tư. Nguyên tắc: thoả thuận trước rằng sẽ không đi tới giao hợp trong các buổi này. Nghe ngược đời, nhưng chính việc bỏ đích đến là thứ tháo được áp lực đang đạp phanh.

Hai tuần đầu. Hai đến ba buổi mỗi tuần, mỗi buổi khoảng 20 phút. Thay nhau chạm — một người chạm, một người chỉ nhận và nói ra điều mình thấy dễ chịu hay không, theo đúng lúc đang xảy ra. Tránh vùng ngực và vùng sinh dục hoàn toàn trong giai đoạn này. Mục tiêu duy nhất là cảm nhận, không phải làm cho người kia hưng phấn.

Hai tuần sau. Mở rộng dần sang các vùng đã tránh, vẫn giữ thoả thuận không đi tới giao hợp. Chỉ bỏ thoả thuận đó khi cả hai đều thấy các buổi này đã dễ chịu và không còn mang cảm giác kiểm tra.

Nếu chân phanh chính của bạn là gánh nặng đầu óc, xem thêm cách hai hệ thống ga và phanh vận hành trong đời thường ở bài về ga và phanh.

Một lưu ý về cách đọc kết quả: đừng đo bằng “đã muốn chưa”. Hãy đo bằng “đã bớt căng khi bắt đầu chưa”. Chỉ số thứ hai đổi trước, và nó là thứ báo hiệu phanh đang nhả.

Khi nào tự gỡ là đủ, khi nào cần người khám

Gỡ phanh xử lý được phần rất lớn, nhưng không phải tất cả. Có những nguyên nhân nằm ở nội tiết, ở bệnh lý vùng chậu, hoặc ở tác dụng phụ của thuốc — và không lượng luyện tập nào chạm tới được.

Tự gỡ phanh là đủ, hay đã tới lúc cần người khámTự gỡ là đủ so với Cần người khámTự gỡ phanh là đủ, hay đã tới lúc cần người khámTự gỡ là đủHam muốn giảm gắn với một giai đoạn căngthẳng nhận ra đượcVẫn có lúc thấy hứng thú, dù thưa hơn trướcKhông đau, không chảy máu, không đổi gì ở cơthểChưa thử gỡ phanh một cách có hệ thống lầnnàoCần người khámĐau khi gần gũi, hoặc khô rát không đỡ dù đãbôi trơnMất ham muốn gần như hoàn toàn và kéo dàinhiều thángKinh nguyệt đổi khác, hoặc có chảy máu bấtthườngVừa đổi thuốc mới, nhất là thuốc nội tiếthoặc chống trầm cảm
Cột phải gợi ý nguyên nhân thực thể hoặc do thuốc — gỡ phanh tâm lý không chạm tới được.

Tự gỡ là đủ, khi có đủ các điều kiện sau

Ham muốn giảm gắn với một giai đoạn bạn nhận ra được — công việc căng, mất ngủ, một biến cố trong nhà. Vẫn còn những lúc bạn thấy hứng thú, dù thưa hơn. Không có đau, không khô rát dai dẳng, không chảy máu bất thường. Chu kỳ kinh không đổi khác. Và quan trọng nhất: bạn chưa từng thử gỡ phanh một cách có hệ thống, có mốc, trong vài tuần liền.

Đủ các điều kiện này thì việc cần làm là chạy thử bốn tuần theo hai hướng ở trên, rồi đánh giá lại. Đừng tự kết luận sớm hơn mốc đó.

Cần người khám, khi có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây

Đau khi gần gũi, ở cửa vào hoặc sâu bên trong. Khô rát không cải thiện dù đã dùng bôi trơn đầy đủ. Mất ham muốn gần như hoàn toàn, kéo dài nhiều tháng, và không gắn với hoàn cảnh nào nhận ra được. Kinh nguyệt thay đổi rõ rệt, hoặc có chảy máu ngoài kỳ, hoặc chảy máu sau khi gần gũi. Vừa bắt đầu một thuốc mới trong vài tháng gần đây — đặc biệt là thuốc tránh thai, thuốc nội tiết, hoặc thuốc chống trầm cảm nhóm ức chế tái hấp thu serotonin. Có bệnh nền đang điều trị như bệnh tuyến giáp. Hoặc: bạn đã chạy đủ bốn tuần như trên mà không có bất kỳ thay đổi nào ở cả hai chỉ số tự chấm.

Khám thì khám gì, hỏi gì, chờ kết quả bao lâu

Khám gì. Chuyên khoa cần tìm là sản phụ khoa; khi vấn đề nổi bật là đau thì có thể cần thêm chuyên khoa sàn chậu. Buổi khám thường gồm hỏi bệnh sử về mốc khởi phát, chu kỳ kinh, thuốc đang dùng và các sự kiện trong đời sống, sau đó khám phụ khoa. Xét nghiệm nội tiết hoặc tuyến giáp chỉ đặt ra khi bệnh sử gợi ý, không làm mặc định — nên nếu được đề nghị làm một loạt xét nghiệm ngay từ đầu, bạn có quyền hỏi vì sao.

Hỏi gì. Bốn câu đáng chuẩn bị sẵn: tình trạng của tôi có nguyên nhân thực thể nào cần loại trừ không; thuốc tôi đang dùng có góp phần vào việc này không và có lựa chọn thay thế nào không; nếu không tìm thấy nguyên nhân thực thể thì hướng xử lý tiếp theo là gì; và bao giờ thì nên hẹn lại để đánh giá. Câu thứ hai hay bị bỏ qua nhất, trong khi đó lại là nguyên nhân hồi phục nhanh nhất khi đúng.

Chờ bao lâu. Phần hỏi bệnh và khám cho kết luận sơ bộ ngay trong buổi. Xét nghiệm máu thường trả trong cùng ngày đến vài ngày, tuỳ cơ sở y tế. Nếu nguyên nhân là thuốc và có điều chỉnh, thay đổi thường cần vài tuần mới thấy — nên hỏi rõ mốc hẹn lại ngay từ buổi đầu, vì không có mốc thì không biết hướng đang đi có tác dụng hay không.

Chưa chắc mình đang ở nhóm nào? Tự chấm điểm 3 phút — sáu câu, không lưu lại gì, ra đúng nhóm để biết nên tự gỡ hay nên đi khám.

Nói với người kia như thế nào

Phần khó nhất thường không phải là hiểu cơ chế, mà là nói ra mà không để câu chuyện biến thành một cuộc phân xử ai sai.

Ba điều nên nói rõ. Thứ nhất, vấn đề là chân phanh, không phải là người kia — nói thẳng điều này trước, vì đó chính là điều người kia đang sợ. Thứ hai, mô tả chân phanh cụ thể thay vì nói chung chung: “lúc anh hỏi ‘tối nay được không’ thì em thấy như bị kiểm tra” rõ ràng hơn nhiều so với “dạo này em mệt”. Thứ ba, đề nghị một việc cụ thể và có thời hạn — chẳng hạn bốn tuần đụng chạm bỏ đích đến — thay vì một lời hứa mơ hồ rằng rồi sẽ ổn.

Chọn thời điểm nói khi cả hai đang mặc quần áo đầy đủ và không ở trên giường. Nói ngay sau một lần không thành hầu như luôn biến thành tranh cãi, vì lúc đó cả hai đều đang ở trạng thái phòng thủ.

Nếu người kia muốn hiểu phần việc của mình, phía 9well có bài viết dành riêng cho người chồng về cách mở lời chuyện khó nói.

Câu hỏi thường gặp

Giảm ham muốn có phải là dấu hiệu hết yêu không?

Thường là không. Ham muốn là kết quả của hai hệ thống chạy song song — một khởi động, một ức chế. Khi hệ thống ức chế đang bị kích hoạt bởi căng thẳng, lo bị đánh giá hay cảm giác bị hối thúc, ham muốn giảm đi dù tình cảm không đổi.

Vì sao tôi chỉ thấy muốn sau khi đã bắt đầu, chứ không muốn trước?

Đó là kiểu ham muốn đáp ứng, rất phổ biến ở phụ nữ và nằm trong phạm vi bình thường. Cơ thể đáp ứng với kích thích phù hợp trước, rồi cảm giác thèm muốn mới xuất hiện sau. Nếu bạn chờ ham muốn đến trước mới cho phép mình bắt đầu, bạn đang chờ một thứ vốn không đến theo thứ tự đó.

Tôi nên thử gỡ phanh trong bao lâu trước khi kết luận là không hiệu quả?

Bốn tuần, chạy đều, có tự chấm hai chỉ số mỗi tuần trên thang 1 đến 10: mức độ có mặt với cảm giác của mình, và mức độ tự theo dõi đánh giá mình. Kết luận sớm hơn mốc đó thường là kết luận sai, vì chỉ số đổi trước là mức tự đánh giá chứ không phải mức ham muốn.

Khi nào giảm ham muốn là dấu hiệu cần đi khám?

Khi có đau lúc gần gũi, khô rát không đỡ dù đã bôi trơn, mất ham muốn gần như hoàn toàn kéo dài nhiều tháng không gắn với hoàn cảnh nào, kinh nguyệt đổi khác hoặc chảy máu bất thường, hoặc vừa bắt đầu thuốc nội tiết hay thuốc chống trầm cảm. Những dấu hiệu này gợi ý nguyên nhân thực thể hoặc do thuốc.

Thuốc tránh thai có làm giảm ham muốn không?

Có thể, ở một số người. Đây là lý do nên nói rõ với bác sĩ danh sách thuốc đang dùng và mốc thời gian bắt đầu dùng, vì nếu thay đổi xuất hiện sau khi bắt đầu một thuốc mới thì đó là manh mối quan trọng và thường có lựa chọn thay thế.

Đụng chạm mà thoả thuận không đi tới giao hợp thì có tác dụng gì?

Chính việc bỏ đích đến là thứ tháo được áp lực đang đạp phanh. Khi không còn phải đạt tới một kết quả nào, sự chú ý mới quay về được với cảm giác — mà chú ý chính là nhiên liệu của hưng phấn.

Nguồn được dẫn trong bài

  1. Bancroft J, Janssen E. Mô hình kiểm soát kép của đáp ứng tình dục ở nam và nữ (dual control model) — khung lý thuyết về hai hệ thống khởi động và ức chế.
  2. Basson R. Mô hình đáp ứng tình dục vòng tròn ở nữ — mô tả ham muốn đáp ứng xuất hiện sau hưng phấn.
  3. Brotto LA và cộng sự. Các thử nghiệm can thiệp dựa trên chánh niệm cho rối loạn ham muốn và hưng phấn tình dục ở nữ.
  4. Masters WH, Johnson VE. Sensate focus — kỹ thuật đụng chạm theo giai đoạn, bỏ đích đến, nền tảng của trị liệu tình dục cặp đôi.
  5. Hướng dẫn thực hành của các hội chuyên ngành sản phụ khoa và y học tình dục về đánh giá giảm ham muốn ở nữ (loại trừ nguyên nhân thực thể và do thuốc trước).

Nội dung này mang tính giáo dục, không thay thế thăm khám. 9well không phải cơ sở khám chữa bệnh, không bán thuốc và không nhận tài trợ từ hãng dược hay đơn vị bán thực phẩm chức năng.