Con thấp hơn bạn bè: chờ thêm hay đi khám?

Thấp chưa đáng lo bằng lớn chậm

Nhiều trẻ thấp hơn bạn cùng lớp chỉ vì bố mẹ không cao, hoặc vì con dậy thì muộn hơn bạn. Phần lớn nhóm này vẫn đạt chiều cao phù hợp với gia đình.

Điều bác sĩ theo dõi kỹ hơn là tốc độ: mỗi năm con cao thêm bao nhiêu, và đường chiều cao của con có đang tụt dần so với biểu đồ tăng trưởng hay không.

Lý do nên để ý sớm: xương chỉ dài ra khi sụn tăng trưởng ở đầu xương còn mở. Khi sụn đã đóng thì không cách nào mở lại. Với trẻ có nguyên nhân nội tiết, thời gian là thứ quý nhất mà cha mẹ có.

Dấu hiệu nên hỏi bác sĩ sớm

• Chiều cao của con nằm dưới vùng thấp nhất của biểu đồ tăng trưởng theo tuổi, hoặc tụt dần qua các lần đo.
• Năm nay con cao thêm rất ít so với những năm trước, trong khi bạn cùng tuổi vẫn lớn đều.
• Con thấp hơn hẳn so với chiều cao của bố mẹ.
• Bé trai đã quá 14 tuổi mà chưa có dấu hiệu dậy thì.
• Ngược lại, dấu hiệu dậy thì xuất hiện quá sớm so với tuổi: con có thể cao vọt lúc đầu rồi dừng lớn sớm.

Có một trong các dấu hiệu trên không có nghĩa là con có bệnh. Nó có nghĩa là nên có bác sĩ xem, thay vì chờ thêm một năm.

Cha mẹ nhận được gì trong 20 phút

• Đọc các mốc cha mẹ mang tới: chiều cao, cân nặng của con qua các năm, chiều cao của bố mẹ, mốc dậy thì.
• Kết luận thẳng: nên theo dõi thêm, hay nên đưa con đi khám chuyên khoa ngay.
• Đường đi khám cụ thể: chuyên khoa nào, và những thứ thường được chỉ định như chụp X-quang tuổi xương bàn tay hay nhóm xét nghiệm nội tiết — để không mất một lượt khám vô ích.
• Danh sách câu hỏi viết sẵn để cha mẹ mang theo khi gặp bác sĩ điều trị.

Cha mẹ nhắn hỏi bác sĩ

Buổi này KHÔNG phải là gì

• Không phải buổi khám. Bác sĩ không khám trực tiếp nên không chẩn đoán bệnh cho con.
• Không kê đơn, không tiêm, không bán hormone — và không giới thiệu chỗ bán.
• Không bán sữa hay thực phẩm tăng chiều cao.
• Không hứa con sẽ cao thêm bao nhiêu. Không ai hứa được điều đó trước khi khám.

Về tiêm hormone tăng trưởng cho trẻ

Hormone tăng trưởng là thuốc kê đơn. Bác sĩ chuyên khoa chỉ định sau khi đã chẩn đoán, ví dụ khi trẻ thiếu hormone tăng trưởng thật sự.

Với trẻ thấp nhưng không thiếu hormone, tổng quan của Cochrane ghi nhận mức chiều cao tăng thêm khiêm tốn và bằng chứng chưa chắc chắn, trong khi việc tiêm kéo dài nhiều năm và tốn kém. Báo chí cũng nhiều lần đưa tin về những gia đình chi rất lớn để "mua chiều cao" cho con.

Buổi nói chuyện giúp cha mẹ biết con mình có thuộc nhóm cần xét nghiệm nội tiết hay không, trước khi nghĩ tới bất kỳ liệu pháp nào.

Ai nói chuyện với cha mẹ

BS Nguyễn Bá Hưng — bác sĩ đồng hành của 9well, công tác tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, quan tâm sâu tới tuyến yên và nội tiết. Với trường hợp cần khám nội tiết nhi, bác sĩ sẽ nói rõ nên đưa con tới chuyên khoa nào. Xem hồ sơ và nguồn kiểm chứng

Dành cho ai

Phù hợp:

• Cha mẹ thấy con thấp hơn hẳn bạn cùng tuổi, hoặc lớn chậm lại trong một hai năm gần đây.
• Cha mẹ lo con dậy thì quá sớm hoặc quá muộn.
• Cha mẹ đang được mời mua sản phẩm hoặc liệu pháp tăng chiều cao và muốn biết có đáng không.

Chưa phù hợp:

• Con đang được bác sĩ nội tiết theo dõi và điều trị — hãy hỏi trực tiếp bác sĩ điều trị.
• Cha mẹ muốn mua hormone tăng trưởng. Chúng tôi không bán và không giới thiệu chỗ bán.
• Người đã trưởng thành tự tìm hiểu cho bản thân — xem trang dành cho người ngoài 20.