Trang chủ · Thư viện · Sinh sản nam

Tinh trùng loãng: cách khắc phục bắt đầu từ một phép đo

Câu trả lời ngắn

Tinh dịch trông loãng hầu như không nói lên được tinh trùng của anh ít hay nhiều. Phần lớn thể tích mỗi lần xuất tinh là dịch từ túi tinh và tuyến tiền liệt; tinh trùng chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ. Vì vậy độ loãng, độ trong, lượng nhiều hay ít chủ yếu phản ánh số ngày anh chưa xuất tinh và lượng nước anh uống — không phản ánh mật độ tinh trùng.

Hệ quả thực tế: cách khắc phục đúng không bắt đầu bằng việc uống gì, mà bắt đầu bằng một phép đo. Chỉ xét nghiệm tinh dịch đồ mới trả lời được câu anh đang hỏi. Mục “Làm ngay” bên dưới là ba điều kiện cần chuẩn hoá trước khi so sánh hay đi đo, để lần đo đó có giá trị.

Vì sao mắt nhìn không đọc được mật độ tinh trùng

Tinh trùng sinh ra trong tinh hoàn, lưu lại và trưởng thành ở mào tinh, rồi khi xuất tinh mới đi qua ống dẫn tinh và trộn với dịch của túi tinh và tuyến tiền liệt để thành tinh dịch. Hai tuyến này góp phần lớn thể tích, còn tinh trùng chiếm một tỷ lệ rất nhỏ.

Có một bằng chứng rất khó bác bỏ cho chuyện này: sau khi thắt ống dẫn tinh, người ta vẫn xuất tinh với lượng và vẻ ngoài y như cũ — chỉ là trong đó không còn một tinh trùng nào. Nếu mắt đọc được mật độ tinh trùng thì khác biệt giữa “bình thường” và “bằng không” phải nhìn thấy được. Nó không nhìn thấy được.

Nói cách khác, khi anh lo “tinh trùng loãng”, anh đang đọc một chỉ số sai để trả lời một câu hỏi đúng. Câu hỏi thì rất đáng hỏi; chỉ có dụng cụ đo là chưa đúng.

Bốn thứ làm tinh dịch trông loãng hơn mà không dính gì tới tinh trùng

Thứ nhất, khoảng cách giữa hai lần. Túi tinh cần thời gian đầy lại. Xuất tinh lần thứ hai trong cùng buổi tối, hoặc đang trong giai đoạn quan hệ dày, thì lượng ít hơn và loãng hơn là chuyện cơ học, không phải chuyện bệnh.

Thứ hai, lượng nước trong người. Thiếu nước làm mọi dịch tiết đặc lại, uống nhiều làm chúng loãng ra. Một buổi chiều uống ít nước rồi tự quan sát là đang đo nước, không phải đo tinh trùng.

Thứ ba, thời điểm anh nhìn. Tinh dịch mới ra thì đặc dính, rồi tự hoá lỏng trong khoảng 15–30 phút ở nhiệt độ phòng — đó là đặc tính bình thường. Nhìn ở phút thứ nhất và nhìn ở phút thứ ba mươi là hai bức ảnh khác nhau của cùng một mẫu.

Thứ tư, mất phần đầu. Phần ra trước chứa tỷ lệ tinh trùng cao nhất. Nếu vì cách quan hệ hay cách lấy mẫu mà phần đầu bị thất lạc, cái còn lại đương nhiên loãng hơn và nghèo hơn — kể cả khi cơ thể anh hoàn toàn ổn.

Làm ngay: chuẩn hoá ba điều kiện rồi hãy so sánh

Việc của tuần này không phải là uống thêm thứ gì, mà là làm cho phép so sánh của anh có giá trị. Ba điều kiện dưới đây là tối thiểu; thiếu một điều là lần quan sát đó không dùng được.

1. Cố định khoảng kiêng 2–7 ngày. Hãy chọn một con số trong khoảng đó, ví dụ 3 ngày, rồi giữ đúng con số ấy ở cả ba lần quan sát. Khoảng kiêng này cũng chính là khoảng mà phòng xét nghiệm yêu cầu, nên anh tập luôn cho lần đi đo.
2. Uống nước đủ tới mức nước tiểu màu nhạt. Hãy kiểm tra bằng mắt vào buổi chiều của ngày quan sát; nước tiểu còn vàng đậm thì dừng, để hôm khác.
3. Chỉ nhìn sau 20–30 phút. Hãy đặt hẹn giờ và đừng kết luận trước mốc đó, vì trước mốc đó mẫu chưa hoá lỏng xong.

Làm đủ ba điều kiện trên 3 lần, rải trong 3 tuần, và ghi lại đúng hai dòng mỗi lần: ngày nào, và cảm nhận nhiều hay ít hơn lần trước. Hai dòng là đủ — đây không phải nhật ký, chỉ là chỗ neo để anh khỏi so sánh bằng ký ức.

Song song, hãy dừng ba việc đang làm kết quả nhiễu: dừng xông hơi và ngâm nước nóng trong 3 tuần đó, dừng đặt máy tính lên đùi, và đứng dậy 3 phút sau mỗi 60 phút ngồi liền. Ba việc này không phải để “làm đặc tinh dịch” — chúng chỉ loại bỏ yếu tố nhiệt, thứ duy nhất trong tầm tay anh có thể thật sự ảnh hưởng tới quá trình sinh tinh.

Đọc lại vào cuối tuần thứ ba. Nếu cả 3 lần quan sát đã chuẩn hoá mà anh vẫn thấy ít hoặc loãng hơn mức anh quen, thì anh đã làm hết phần việc của mắt thường — bước tiếp theo là đo bằng máy, không phải quan sát thêm vòng nữa. Anh có thể làm bản tự chấm điểm 3 phút để biết mình đang thuộc nhóm nên chờ thêm hay nhóm nên đặt hẹn ngay.

Khi nào nên đi khám, khám gì, hỏi gì, chờ bao lâu

Khi tự theo dõi là đủ: hai vợ chồng mới mong con dưới 12 tháng, anh không có dấu hiệu bất thường nào ở mục dưới, và ba lần quan sát đã chuẩn hoá không cho thấy thay đổi rõ. Khoảng 85% cặp đôi thụ thai trong vòng một năm quan hệ đều đặn không dùng biện pháp tránh thai — vài tháng chưa có tin vui thường chỉ là chuyện xác suất cần thêm thời gian.

Khi cần người có chuyên môn khám: hãy đặt hẹn với bác sĩ nam khoa trong vòng 2 tuần nếu có bất kỳ điều nào sau đây — hai vợ chồng đã cố gắng đủ 12 tháng chưa thụ thai, hoặc đủ 6 tháng nếu người vợ từ 35 tuổi (mốc theo AUA/ASRM); có vệt máu trong tinh dịch; đau hoặc sưng tinh hoàn; lượng tinh dịch giảm hẳn kèm cảm giác lên đỉnh mà gần như không thấy gì ra; tiền sử tinh hoàn ẩn, chấn thương vùng kín, quai bị sau tuổi dậy thì, hay giãn tĩnh mạch thừng tinh.

Một trường hợp phải nói ngay, không chờ mốc nào: nếu anh đang dùng hoặc định dùng liệu pháp testosterone, hãy nói với bác sĩ trước khi bắt đầu hoặc tiếp tục. Testosterone đưa từ bên ngoài vào làm giảm sản xuất tinh trùng của chính cơ thể, đôi khi tới mức vô sinh tạm thời.

Khám thì khám gì: xét nghiệm đầu tiên và gần như luôn là tinh dịch đồ — lấy mẫu sau 2–7 ngày không xuất tinh, giao mẫu trong vòng 1 giờ, và phải lấy trọn lần xuất tinh kể cả phần ra trước. Thường có kết quả sau 2–3 ngày. Nếu kết quả bất thường, một mẫu thôi chưa đủ kết luận: cần mẫu thứ hai cách 2–4 tuần, vì chỉ số dao động theo tuần.

Hỏi gì khi gặp bác sĩ: hãy hỏi đúng bốn câu — chỉ số nào của tôi nằm dưới ngưỡng tham chiếu và dưới bao nhiêu; có cần khám tìm giãn tĩnh mạch thừng tinh hay xét nghiệm nội tiết không; nếu làm lại mẫu thì làm sau bao lâu; và trong thời gian chờ, việc nào đáng làm còn việc nào vô ích. Câu cuối quan trọng nhất, vì nó chặn đúng chỗ tốn tiền nhất.

Một điều nên biết trước khi đi: yếu tố nam là nguyên nhân đơn độc ở khoảng 20% cặp hiếm muộn và góp phần ở 30–40% nữa — tổng cộng liên quan tới nam giới khoảng 50–60% các trường hợp. Và tinh dịch đồ của chồng thường đơn giản, ít xâm lấn, nhanh hơn nhiều so với các thăm khám phía vợ. Hai người đi cùng lúc là cách tiết kiệm thời gian nhất, không phải cách chia lỗi.

Phần đường dài, sau khi đã có số trong tay

Khi đã biết chỉ số thật của mình, phần lối sống mới có chỗ đứng đúng của nó: bỏ thuốc lá, giảm rượu bia, giữ cân nặng hợp lý, tránh làm nóng bìu, giảm căng thẳng kéo dài. Đây là những yếu tố WHO và Mayo ghi nhận ảnh hưởng tới chất lượng tinh trùng, và cũng là phần duy nhất nằm trong tầm tay anh. Nhưng chúng cần thời gian tính bằng tháng, không phải tuần — nên làm chúng trong lúc chờ kết quả thì hợp lý, còn làm chúng thay cho việc đi đo thì là đổi một việc rẻ và chắc lấy một việc mơ hồ. Ai muốn đi sâu vào phần thói quen dài hạn này có thể đọc lịch 90 ngày cải thiện chất lượng tinh trùng.

Những gì ở trên là kiến thức để anh chủ động, không thay thế cho thăm khám. Cơ thể mỗi người mỗi khác, và chỉ người trực tiếp khám mới kết luận được cho riêng anh.