Trang chủ · Thư viện · Nam giới hiếm muộn
Rối loạn cương và hiếm muộn: khi nào cùng một gốc
Tóm tắt nhanh
- Theo ASRM, rối loạn cương gặp ở khoảng 18–89% nam giới hiếm muộn và thường gặp hơn ở nhóm này so với nhóm có con tự nhiên.
- Nam giới cương kém mà chưa có bệnh tim mạch có nguy cơ biến cố tim mạch trong 5 năm cao hơn khoảng 45%, nên cương kém đáng được xem như một tín hiệu sức khoẻ.
- Xét nghiệm testosterone nên lấy máu buổi sáng; khi còn muốn có con thì không tự dùng testosterone bổ sung.
- Cương kém kéo dài quá 3 tháng, hoặc kèm khó có con sau 12 tháng, là lúc nên đi khám một lần cho cả hai việc.
Câu trả lời ngắn
Cương kém và khó có con có thể cùng một gốc bệnh, nên đi khám một lần để xem cả hai. Hướng dẫn của ASRM ghi nhận rối loạn cương rất thường gặp ở nam giới hiếm muộn, và bản thân cương kém có thể báo hiệu vấn đề về mạch máu, đường huyết hoặc nội tiết. Đây không phải lời kết luận cho từng người: có người chỉ do lo lắng, có người có bệnh nền cần phát hiện sớm.
Vì sao cương kém và khó có con hay đi cùng nhau?
Có hai lớp lý do. Lớp thứ nhất rất cơ học: ASRM nhấn mạnh có cương là điều kiện cần cho thụ thai tự nhiên, và thường cần cả khi làm IUI hay IVF. Nếu không đạt được hoặc không giữ được cương lúc cần, tinh trùng dù tốt cũng khó đến đúng chỗ.
Lớp thứ hai nằm ở nguyên nhân chung. ASRM ghi rằng rối loạn cương có thể là dấu hiệu của các bệnh sức khoẻ đi kèm, và người cương kém chưa từng có bệnh tim mạch vẫn có nguy cơ biến cố tim mạch trong 5 năm cao hơn khoảng 45%. Nội tiết cũng vậy: thiếu testosterone có thể làm giảm ham muốn lẫn cương.
Còn một lớp thứ ba là tâm lý. ASRM nói cương kém xuất hiện hoặc nặng lên đúng lúc hai vợ chồng bắt đầu cố có con thường được xem là do tâm lý. Chuyện giao hợp theo ngày rụng trứng dễ biến thành nhiệm vụ. Bài áp lực mong con làm hỏng chuyện ấy nói kỹ phần này.
Bảng: những gì hướng dẫn chuyên môn nói về cương kém ở nam giới hiếm muộn
| Nội dung | Điều được ghi nhận | Nguồn |
|---|---|---|
| Mức độ thường gặp | Có ở khoảng 18–89% nam giới hiếm muộn, cao hơn nhóm có con tự nhiên | ASRM |
| Nguy cơ tim mạch | Cao hơn khoảng 45% trong 5 năm ở người cương kém chưa có bệnh tim mạch | ASRM |
| Xét nghiệm nội tiết | Testosterone lấy máu buổi sáng; cân nhắc đường huyết, HbA1c, mỡ máu | ASRM |
| Testosterone bổ sung | Tránh ở nam giới đang muốn có con | ASRM; AUA/ASRM |
| Khi nào đo FSH và testosterone | Khi giảm ham muốn hoặc cương kém, cùng một số tình huống khác | AUA/ASRM |
Nguồn: ASRM — Diagnostic evaluation of sexual dysfunction in the male partner (tài liệu thực hành); AUA/ASRM Guideline — Diagnosis and Treatment of Infertility in Men, các phát biểu về đánh giá nội tiết và testosterone.
Khi nào nên đi khám?
Hãy đặt lịch khám khi có một trong các tiêu chí sau:
- Cương kém hoặc không giữ được cương kéo dài quá 3 tháng.
- Cố có con đã 12 tháng mà chưa có thai (người vợ trên 35 tuổi nên đi sau 6 tháng).
- Cương kém kèm giảm ham muốn rõ rệt, mệt mỏi kéo dài, hoặc đã có tiểu đường, huyết áp cao, mỡ máu cao.
- Không lấy được mẫu tinh dịch vào ngày cần làm IUI hay IVF — nên báo trước cho bác sĩ để bàn phương án.
Đau ngực, khó thở khi gắng sức cùng với cương kém cần được khám ngay, không chờ.
Khám thì khám gì?
Buổi khám thường gồm hỏi bệnh kỹ và vài xét nghiệm đơn giản.
- Hỏi bệnh: cương kém xuất hiện thế nào, có lúc nào vẫn cương tốt (ví dụ lúc thức dậy), tình trạng huyết áp, đường huyết, thuốc và thói quen đang dùng.
- Xét nghiệm: testosterone buổi sáng, và tuỳ trường hợp đường huyết, HbA1c, mỡ máu. Tinh dịch đồ cho phần hiếm muộn, bài đọc kết quả tinh dịch đồ giúp bạn hiểu từng chỉ số.
- Phân biệt tâm lý và thực thể: ASRM lưu ý bảng câu hỏi như IIEF không phải lúc nào cũng phân biệt được; khi chưa rõ, bác sĩ có thể cần các thăm dò chuyên sâu.
Làm ngay hôm nay
Vấn đề: cương kém vì lo lắng và vì bệnh nền dễ lẫn nhau. Việc cần làm, có số đo:
- Ghi nhật ký 2 tuần: mỗi sáng thức dậy ghi có cương hay không, mỗi lần gần gũi ghi thang 1–10 mức cứng. Cương buổi sáng còn tốt gợi ý yếu tố tâm lý nhiều hơn, nhưng chỉ bác sĩ mới kết luận được.
- Đo huyết áp ít nhất 3 buổi sáng liên tiếp và ghi lại; mang cả sổ đi khám.
- Tách chuyện gần gũi khỏi lịch rụng trứng ít nhất 2 lần mỗi tuần: gần gũi vì muốn gần nhau, không canh ngày.
- Không mua testosterone hay thuốc kích dục trên mạng. Khi còn muốn có con, testosterone bên ngoài nên tránh vì có thể làm tinh trùng giảm.
Nếu muốn tập kiểm soát lo âu khi gần gũi theo lộ trình dài hạn, tham khảo thêm bài lo âu khi quan hệ trên 9well.com.
Câu nên hỏi bác sĩ
- Cương kém của tôi nghiêng về tâm lý hay có yếu tố mạch máu, nội tiết?
- Tôi cần xét nghiệm gì trước, và có cần kiểm tra tim mạch không?
- Thuốc tôi đang dùng có ảnh hưởng đến cương hay tinh trùng không?
- Nếu chưa lấy được mẫu tinh dịch đúng ngày, có phương án nào chuẩn bị trước?
- Nên điều trị cương kém trước hay làm tinh dịch đồ và khám hiếm muộn song song?
Nếu bạn muốn trao đổi riêng tư trước khi quyết định, có thể đặt một buổi nói chuyện riêng tư 20 phút với bác sĩ.
Đọc thêm
Từ lúc bắt đầu cố gắng tới khi đi khám và đọc kết quả, các chặng đều có ở trang hành trình hiếm muộn 5 chặng. Bài khám hiếm muộn: hai người khám gì liệt kê những xét nghiệm của cả hai phía.
Câu hỏi thường gặp
Rối loạn cương có làm khó có con không?
Có thể. Cần có cương để thụ thai tự nhiên và thường cả khi làm IUI hay IVF. Ngoài ra cương kém có thể cùng gốc với bệnh mạch máu hoặc nội tiết, nên nên đi khám để xem cả hai.
Rối loạn cương gặp ở bao nhiêu nam giới hiếm muộn?
Theo ASRM, khoảng 18–89% nam giới hiếm muộn có rối loạn cương, cao hơn nhóm có con tự nhiên. Khoảng rộng vì các nghiên cứu khác nhau về cách chọn người và cách đo.
Cương kém khi cố có con có phải do tâm lý?
ASRM cho rằng cương kém xuất hiện hoặc nặng lên đúng lúc bắt đầu cố có con thường là do tâm lý. Tuy vậy, chỉ bác sĩ mới phân biệt được với nguyên nhân thực thể sau khi khám.
Có nên dùng testosterone khi cương kém mà đang muốn có con?
Không nên tự dùng. Cả ASRM lẫn AUA/ASRM đều khuyến cáo tránh testosterone bổ sung ở nam giới đang muốn có con. Cần xét nghiệm testosterone buổi sáng và để bác sĩ quyết định hướng điều trị.
Khi nào cần đi khám vì cương kém?
Khi cương kém kéo dài quá 3 tháng, khi cố có con 12 tháng chưa có thai, hoặc khi kèm tiểu đường, huyết áp cao, mệt mỏi kéo dài. Đau ngực hoặc khó thở khi gắng sức cần khám ngay.
Nguồn được dẫn trong bài
- ASRM — Diagnostic evaluation of sexual dysfunction in the male partner (tài liệu thực hành)
- AUA/ASRM — Diagnosis and Treatment of Infertility in Men: AUA/ASRM Guideline
Nội dung này mang tính giáo dục, không thay thế thăm khám. 9well không phải cơ sở khám chữa bệnh, không bán thuốc và không nhận tài trợ từ hãng dược hay đơn vị bán thực phẩm chức năng.